قدرت روایت‌ها: ایزدی‌ به‌مثابۀ تفاوت دینی در تاریخ فکری کوردی

مرکز مطالعات کوردستان – تیشک مفتخر است هفدهمین سمینار خود در سلسله سمینارهای سال ۲۰۲۵ را با عنوان «قدرت روایت‌ها: ایزدی‌ به‌مثابۀ تفاوت دینی در تاریخ فکری کوردی» برگزار نماید.

این سمینار توسط پروفسور دکتر حیدر لشکری، دانشیار تاریخ در دانشگاه کویه، ارائه خواهد شد. دکتر لشکری دارای مدرک دکتری در حوزۀ تاریخ تصوف اسلامی است که آن را در سال ۲۰۱۰ از دانشگاه سلیمانیه دریافت کرده و پیش‌تر مدرک کارشناسی ارشد خود را در سال ۲۰۰۴ از دانشگاه صلاح‌الدین به پایان رسانده است. ایشان از سال ۲۰۰۴ تاکنون در گروه تاریخ دانشگاه کویه به تدریس و پژوهش اشتغال دارند و در این مدت مسئولیت‌های علمی و اجرایی متعددی، از جمله ریاست گروه تاریخ و مدیریت تحصیلات تکمیلی دانشگاه کویه، بر عهده داشته‌اند.

پروفسور لشکری از سال ۱۹۹۹ به‌طور مستمر در حوزۀ کوردستانشناسی و تاریخ اندیشه دینی پژوهش کرده و آثار متعددی به زبان‌های کوردی و عربی در زمینه‌های تاریخ ادیان، تاریخ باورهای دینی در کوردستان، تصوف، تاریخ اسلام، تاریخ‌نگاری و کوردستان شناسی منتشر کرده است. ایشان در کنفرانس‌های علمی ملی و بین‌المللی متعددی در داخل و خارج از کشور مشارکت داشته و عضو نهادها و کمیته‌های علمی مختلفی از جمله آکادمی کوردی و پروژه دانشنامۀ کوردستان هستند.

از جمله آثار علمی برجستۀ ایشان می‌توان به کورد در معرفت تاریخی: مطالعۀ تحلیلی ـ انتقادی (۲۰۰۴، به زبان عربی)، از شریعت تا حقیقت: خاستگاه تصوف در جغرافیای کوردی (۲۰۱۳، بە زبان کوردی)، کورد و اسلام (کتاب مشترک، ۲۰۱۸، بە زبان عربی)، وهم شیوخ و خیال‌پردازی حاجیان (۲۰۲۱، بە زبان کوردی)، روزی روزگاری، کسی از ما بزرگ‌تر نبود (۲۰۲۴، بە زبان کوردی) و سرگذشت حلاج (۲۰۲۵، بە زبان کوردی) اشاره کرد.

این سمینار به بررسی جایگاه مغفول‌ماندۀ تکثر دینی در تاریخ‌نگاری کوردستان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه تفاوت‌های دینی، به‌ویژه در روایت‌های مسلط تاریخی، یا نادیده گرفته شده یا به حاشیه رانده شده‌اند. پیچیدگی‌های اعتقادی موجود در کوردستان به‌ندرت جایگاهی شایسته در متون تاریخی یافته‌اند و اغلب در چارچوب‌های محدود سیاسی، کلامی یا تبارشناسانه بازنمایی شده‌اند. از دوران شرف‌خان بدلیسی به این‌سو، تاریخ‌نگاری کوردی همواره درگیر پرسش هویت و تفاوت بوده، اما غالباً تحت سیطرۀ الگوهای مسلط سیاسی و فکری ـ دینی قرار داشته است.

بازخوانی این تاریخ فکری، نه‌تنها تفاوت‌های تاریخی سرکوب‌شده را دوباره مرئی می‌سازد، بلکه پرده از بحرانی عمیق‌تر در آنچه می‌توان «قدرت تاریخ» نامید، برمی‌دارد. در این چارچوب، ایزدی‌گری از منظر گفتمان غالب مسلمانِ کوردی، به‌مثابۀ شکلی برجسته از تفاوت درونی ظاهر می‌شود؛ تفاوتی که بنیان‌های روایت‌های تثبیت‌شدۀ هویت جمعی را به چالش می‌کشد. از این رو، آیین ایزدی‌ امکان بازاندیشی در سیاست حافظه، تفاوت دینی و همزیستی را در بستر تاریخ فکری کوردی فراهم می‌آورد و هم‌زمان چالشی معرفت‌شناختی و تاریخ‌نگارانه در برابر الگوهای مسلط هویت کوردی ایجاد می‌کند.

سمینار با اجرای دکتر فاتح سعیدی، پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه تگزاس در آستین و عضو هیئت علمی مرکز مطالعات کوردستان، برگزار خواهد شد.
این نشست در روز یکشنبه، ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸ به وقت برلین و به زبان کوردی برگزار می‌شود.

علاقه‌مندان می‌توانند از طریق لینک ارائه‌شده در بستر زوم به این نشست بپیوندند.