ئیسرائیل و ئێران

پەنجەرەیەک بەرەو ڕووبەڕووبوونەوە

پەرەسەندنی لێدوانە توندەکان لە نێوان ئیسرائیل و ئێران گەڕاوەتەوە – بە دەنگێکی بەرزتر، تیژتر و لە ناو چوارچێوەی گێڕانەوەیەکی ستراتیژیی گەورەتردا. لە کاتێکدا تاران باس لە “جەنگی گشتگیر” دەکات، واشنتۆن جەخت لەسەر “ئاشتی لە ڕێگەی هێزەوە” دەکاتەوە. تەلئەبیبیش لە لای خۆیەوە، خۆی بە شێوەیەک بۆ سەربازی ئامادە کردووە کە کەم وێنەیە. بەڵام ئەم بارودۆخە ئاڵۆزە پێویستی بە هۆشیاری و وردبینی هەیە: هەر ڕووبەڕووبوونەوەیەک کە ئەگەری ڕوودانی هەبێت، مەرج نییە ئەنجامدانی پێویست بێت.

باڵادەستیی سەربازیی ئیسرائیل – گۆڕانکارییەکی بێدەنگ

تواناکانی ئیسرائیل بە شێوەیەکی بەرچاو پەرەیان سەندووە. ئێران تا ئێستا نەیتوانیوە سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی خۆی بە تەواوی نۆژەن بکاتەوە؛ لە هەمان کاتدا توانای ئیسرائیل بۆ هێرشکردنە سەر سیستەمە موشەکییە بالیستییەکان یان ئامانجەکانی تری بە شێوەیەکی خێرا و ورد زیادی کردووە. ئەم ناهاوسەنگییە هاوکێشە ئۆپەراسیۆنەییەکان دەگۆڕێت – نەک مەرج بێت بەرەو پەرەسەندنی خێرای جەنگ، بەڵکو بەرەو دروستکردنی ترسێنەرێکی باوەڕپێکراو.

ڕووبەڕووبوونەوەیەک بە ئاوازێکی بێگانە

ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیە تەنیا هی ئیسرائیل نییە و لە بەرژەوەندی ئیسرائیلیشدا بەڕێوە ناچێت. ئەمە سەرچاوەی گرتووە لە پلانە ستراتیژییەکانی سەرۆکی ئەمریکا بۆ تەمبێکردنی هاوپەیمانێکی چین و ناردنی پەیامێکی ڕوون بۆ سەرکردایەتی پەکین. لەم دواییانەشدا لایەنێکی کەسی بۆ زیاد بوو کە توندیی زمانەکەی زیاتر کرد. بۆ ئیسرائیل، ئەمە بانگهێشتنامە نییە، بەڵکو هۆشدارییە: خۆهەڵکێشان بۆ ناو ئەم ململانێیە بە واتای جێبەجێکردنی ئەولەویەتی بێگانەیە. ئەگەرچی ڕەنگە تەلئەبیب ڕابکێشرێتە ناو ئەم دۆخە – کە کارێکی ناخۆش دەبێت، هەرچەندە بۆ ئێران بە ئازارتر کۆتایی دێت.

کۆگای چەکەکانی تاران – بڕ وەک مەترسی

ئێران بە خێراییەکی نیگەرانکەر دەستی بە بەرهەمهێنانەوەی موشەکی بالیستی کردووەتەوە. ئێستا تاران خاوەنی زیاتر لە ٢٠٠٠ سیستەمە کە هەڕەشە لە ئیسرائیل دەکەن – نزیکەی هەمان ئەو ژمارەیەی کە لە سەرەتای جەنگی مانگی حوزەیراندا هەیبوو. بڕی زۆر شوێنی جۆری (کوالێتی) ناگرێتەوە، بەڵام مەترسی پەرەسەندن و هەڵە هەژمارکردن لە هەردوولا زیاد دەکات.

پێنتاگۆن چوارچێوەکە دادەڕێژێت

پێنتاگۆن نزمێکی نوێ پێشکەش دەکات: ئیسرائیل بووەتە لەنگەرگەی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ستراتیژیی بەرگریی ئەمریکا بۆ ساڵی ٢٠٢٦ وەرچەرخانێک نیشان دەدات – ئاشتی لە ڕێگەی هێزەوە، پاراستنی خاکی خۆیان و داواکارییەکی ڕوون لە هاوپەیمانان بۆ دابەشکردنی ئەرکەکان. بۆ ئیسرائیل ئەمە لە ڕووی ستراتیژییەوە گرنگە: چەسپاندنی فەرمی ڕۆڵی پێشەنگی خۆی لە ناوچەکەدا – و لە هەمان کاتدا چاوەڕوانییە بۆ هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی.

“هەستکردن بە تیغی شمشێر” – هەڕەشەکانی ئێران

ئایا ترس تاران دادەگرێت؟ ڕژێمەکە خۆی بۆ “جەنگی گشتگیر” ئامادە دەکات. بەرپرسێکی باڵای ئێران بە ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە کە هەر هێرشێک بەو شێوەیە دەبینن و “بە قورسترین شێوەی گونجاو” وەڵام دەدەنەوە. ئەم وشانە تەنیا بۆ یەک مەبەستن: ترساندن لە ڕێگەی پێشبینی نەکراوییەوە.

واشنتۆن وردەکارییەکان ڕوون دەکاتەوە

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا بە ئاشکرا پشتڕاستی کردەوە کە زیادکردنی هێزەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاراستەی ئێران کراوە. سەرۆک ترەمپ دەیەوێت دڵنیا بێت لەوەی کە “خودا نەکات، ئەگەر ئێرانییەکان کارێکی گەمژانە بکەن، ئامرازی پێویستمان بۆ وەڵامدانەوە هەبێت”. پەیامەکە ڕوونە: بوونی سەربازی جێگەی دیپلۆماسی ناگرێتەوە، بەڵکو پاڵپشتی دەکات.

ژیانی ڕۆژانە لەژێر سێبەری ستراتیژدا

گرژییە ستراتیژییەکان کاریگەرییان کردووەتە سەر ژیانی ڕۆژانە. بەهۆی هەڵوەشاندنەوەی گەشتە ئاسمانییەکان، کۆمپانیای (Arkia) گەشتێکی تایبەتی لە نێوان تەلئەبیب و ئەسینا ڕاگەیاند؛ ئامادەکاری تریش کراوە. هاتوچۆ و گەشتکردن بووەتە یەکێک لە گۆڕاوە ئەمنییەکان.

سەردانێکی کورت

لە کاتی بڵاوەپێکردنی هێزەکانی ئەمریکا، ئەدمیراڵ براد کووپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM) گەیشتە ئیسرائیل. بڕیارە لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئەمنی کۆببێتەوە. سەرچاوە سەربازییەکانی ئەمریکا دەڵێن سەردانەکەی کووپەر سەرەتا بۆ هەڵسەنگاندنی دوایین پێشهاتەکانی سوریایە، و مانەوەی لە ئیسرائیل کورت بەڵام چڕ دەبێت.

بارودۆخەکە مەترسیدارە، بەڵام بێ جێگرەوە نییە. هێزی ئیسرائیل ڕێگەی پێ دەدات دانبەخۆدا بگرێت نەک پەلە بکات. ئەوەی خاوەنی هێزی ترساندن بێت، پێویست ناکات دەستبەجێ بەکاری بهێنێت. لە ناوچەیەکدا کە زۆرجار ئاماژەکان دەنگیان بەرزترە لە مەبەستەکان، “سەبوریی ستراتیژی” خۆی سەرچاوەیەکی هێزە.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٥ی ڕێبەندانی ٢٧٢٥ی کوردی

باوەرنفایند، هێلێنا (٢٠٢٦): ئیسرائیل و ئێران، پەنجەرەیەک بەرەو ڕووبەڕووبوونەوە. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.