زۆربەی خەڵک پێشتر لێرە و لەوێ لە هەواڵەکان، سۆشیاڵ میدیا یان ڕاپۆرتە تەلەفزیۆنییەکان بیستوویانە: فڕۆکە جەنگییەکانی A-10 Thunderbolt IIی ئەمریکی گەیشتوونەتە ناوچەکە. بەڵام لە کاتێکدا ئەم هەواڵە بە خێرایی بڵاودەبێتەوە، زۆرجار واتای ڕاستەقینەی لەپشت ئەم هەنگاوەوە بەبێ ڕوونکردنەوە دەمێنێتەوە.

کەواتە چی لەپشت ئەمەوەیە؟

جێگیرکردنی A-10 هەنگاوێکی هەڕەمەکی نییە. لای شیکەرەوە سەربازییەکان، ئەمە ئاماژەیەکی ڕوونە کە هێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا خۆیان بۆ سیناریۆیەک ئامادە دەکەن کە تێیدا هێزە زەمینییەکان دەورێکی سەرەکی دەبینن – بۆ نموونە لە ململانێیەکی ئەگەری لەگەڵ ئێراندا.

فڕۆکەیەک بۆ شەڕی دەستەوئیێخە

فڕۆکەی A-10 بە شێوەیەکی بنەڕەتی لە فڕۆکە جەنگییە فرەمەبەستە مۆدێرنەکان جیاوازە. ئەم فڕۆکەیە بۆ باڵادەستیی ئاسمانی یان هێرشی ورد لە بەرزییەکی زۆرەوە دروست نەکراوە. تەنها مەبەستێکی دیاریکراوی هەیە: پشتیوانیی ڕاستەوخۆی هێزە زەمینییەکان.

ئەمە بە کردەیی واتە:

تێکشکاندنی تانک و ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان.

پشتیوانیکردنی یەکە سەربازییەکانی خۆیان لە شەڕی ڕاستەوخۆدا.

ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆن لە بەرزییەکی نزمدا، کە زۆرجار مەترسییەکی زۆری لەسەرە.

لە ڕووی تەکنەلۆژیاوە، A-10  موعجیزەیەکی “های-تێک” نییە. زۆربەی فڕۆکەکان لەسەر دیزاینێکی چەندین دەیەی پێشوو کار دەکەن. بەڵام ڕێک ئەمەش وای کردووە کە ئەوەندە جێگای متمانە بێت: بەهێز، خۆڕاگر و بۆ بارودۆخی سەخت دروست کراوە. دەتوانێت بەرکەوتنی هەبێت و لە فڕین بەردەوام بێت و ئەرکەکەی تەواو بکات – تایبەتمەندییەک کە لای فڕۆکەوانەکان بە ئەفسانەیی دەناسرێت.

هێزی ئاگرینی ترسناک

دڵی فڕۆکەی A-10 بریتییە لە تۆپە ناودارەکەی لە جۆری Gatling 30mm. ئەم چەکەی کە حەوت لوولەی هەیە، گوللەی زەبەلاح دەتەقێنێت کە دەتوانن تەنانەت قورسترین زرێپۆشیش ببڕن. لەگەڵ بۆمب و مووشەکەکاندا، هێزێکی ئاگرین دروست دەکات کە بۆ ئامانجەکانی سەر زەوی وێرانکەرە.

فڕۆکەوانێکی شارەزا دەتوانێت چەندین جار بەسەر ئامانجەکەدا بفڕێتەوە و یەک بە یەک ئامانجەکان لەناو ببات. ئەم وردی و خۆڕاگرییە وای کردووە A-10 ببێتە یەکێک لە کاریگەرترین فڕۆکەکان بۆ ئەوەی پێی دەوترێت “Close Air Support”  پشتیوانی ئاسمانیی نزیک.

گرنگی ستراتیژی

هەبوونی A-10 ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە سیناریۆیەکی ئەگەری تەنها لە هێرشی ئاسمانی پێکنەهاتووە. چونکە پێش ئەوەی ئەم فڕۆکانە بە کاریگەر بەکاربهێنرێن، دەبێت سەرەتا بەرگرییە ئاسمانییەکانی دوژمن لەناو ببرێن – کە ئەوە ئەرکی فڕۆکە جەنگییە مۆدێرنەکانە.

تەنها دوای ئەوە A-10 دێتە ناو کایەکەوە: وەک پشتیوانییەکی فڕیو بۆ سەربازانی سەر زەوی.

ئۆپەراسیۆنێکی ئەگەری لە ئێراندا زۆر ئاڵۆز و مەترسیدار دەبێت. بارودۆخی جوگرافی، ژێرخانی سەربازی و بەرگری ئاسمانی وای کردووە کە سیناریۆیەکی لەو شێوەیە زۆر سەخت بێت.

چیرۆکێکی ناسراو

لە نێوان سەربازەکاندا چیرۆکێکی زۆر دەربارەی A-10 هەیە. یەکێکیان باس لە تیمێکی جێتە ئەمریکییەکان دەکات کە کەوتبوونە ناو بۆسەیەک و پێویستیان بە پشتیوانی بەپەلە بوو. کاتێک دواجار دەنگی تایبەتی A-10 یان بیست، دەوترێت یەکێک لە فڕۆکەوانەکان وتوویەتی:

“ئەمە دەستی خودایە لە ئاسمانەوە.”

کەمێک دوای ئەوە، بارودۆخەکە بە قازانجی ئەوان کۆتایی هات.

ئەنجامگیری

فڕۆکەی A-10 هێمایەک نییە بۆ ترساندن لە دوورەوە – بەڵکو ئامرازێکە بۆ شەڕی زەمینیی ڕاستەوخۆ و چڕ. بۆیە جێگیرکردنی ئەم فڕۆکانە تەنها جوڵەیەکی ڕۆتینی نییە. دەکرێت ئاماژەیەک بێت بۆ ئەوەی کە پلانە سەربازییەکان گەیشتوونەتە قۆناغێکی نوێ و جددیتر. ئەوەی کە ئایا بەڕاستی شەڕ ڕوودەدات یان نا، بە کراوەیی دەمێنێتەوە، بەڵام پەیامی هەبوونیان ڕوونە: ئەوان خۆیان بۆ نمایش ئامادە ناکەن، بەڵکو بۆ سیناریۆیەکی ڕاستەقینە.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ١٥ی خاکەلێوەی ٢٧٢٦ی کوردی

 باوەرنفایند، هێلینا (٢٠٢٦): بۆچی گەیشتنی فڕۆکەکانی A-10 ئاماژەیەکی ئەگەرییە بۆ ئۆپەراسیۆنی زەمینی؟. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.