وتارەکەی ئەم دواییەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا سەبارەت بە “دۆخی وڵات”، نەک هەر بەهۆی درێژییەکەیەوە سەرنجی ڕاکێشا، بەڵکو زیاتر بەهۆی تۆنی توندی بەرامبەر بە ئێران.
لە وتارێکی یەک کاتژمێر و ٤٧ خولەکیدا، کە چەندین جار بە چەپڵەڕێزانی کۆمارییەکان بڕدرا، سەرۆک لە پاڵ پرسە ناوخۆییەکاندا، ململانێی لەگەڵ تارانی خستە چەقی مشتومڕە سیاسییەکانی دەرەوەی وڵاتەکەی.

ترەمپ وێنەیەکی تەواو تاریکی لە کۆماری ئیسلامی کێشا.
ئەو ڕایگەیاند کە لە کاتی گرتنەدەستی دەسەڵاتەوە لە ٤٧ ساڵ لەمەوبەر، ڕژێمەکە “تەنها تیرۆر، مەرگ و ڕق”ی بڵاوکردووەتەوە.
سەرۆک بە تایبەتی جەختی لە بەرپرسیارێتی تاران کردەوە لە کوژران و برینداربوونی سەربازانی ئەمریکی. هەروەها ئاماژەی بە خۆپیشاندانەکانی ئەم دواییەی ناوخۆی ئەو وڵاتە کرد و سەرکردایەتیی ئێرانی تۆمەتبار کرد بە بەکارهێنانی توندوتیژییەکی زۆر دژ بە گەلی خۆی.

موشەک و هێڵە سوورەکان لە ڕووی ستراتیژییەوە، ئاماژەکەی ترەمپ بۆ پرۆگرامی موشەکیی ئێران گرنگییەکی تایبەتی هەبوو.
ئەو وتی تاران پێشتر سیستمگەلێکی پەرەپێداوە کە دەگەنە ئەوروپا و بنکەکانی ئەمریکا؛ لەوانەیە بەم زووانە خودی ویلایەتە یەکگرتووەکانیش بکەونە ناو مەودای ئەو موشەکانەوە. ئەم بەشەی وتارەکە لە ناوەندە ئەمنییەکاندا بایەخێکی زۆری پێدرا، چونکە پرۆگرامی موشەکی بۆ ئێران پرسێکی بنەڕەتی و جێگەی دانوستان نییە.

لە هەمان کاتدا، سەرۆک دەرگایەکی دیپلۆماسیی بە کراوەیی هێشتەوە. ترەمپ جەختی کردەوە کە ئەو چارەسەری دانوستاندنی پێ باشترە. بەڵام هێڵێکی سووری ڕوونی کێشا: ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕێگە نادات “گەورەترین دەوڵەتی پشتیوانیکاری تیرۆر لە جیهاندا” دەستی بە چەکی ئەتۆمی ڕابگات. ئەم دەربڕینە پەیوەستە بە هەڵوێستە ناسراوەکانی پێشووی واشنتۆن، بەڵام لە چوارچێوەی ئێستادا وەک ئاگادارکردنەوەیەکی توندتر دەردەکەوێت.

پەیامنێرێکی کەناڵی جەزیرە تۆنی وتارەکەی بەم شێوەیە لێکدایەوە: دوای ئەو بەشە توندەی پەیوەست بوو بە پرسی ئێران، وادیارە ترەمپ مەیلی بۆ کردەوەی سەربازی هەیە.

ئاماژە سەربازییەکان هاوتەریب لەگەڵ توندبوونی زمانحاڵی سیاسی، چاودێرانی ئەمنی بەدواداچوون بۆ ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە زیادبوونی ئامادەیی سەربازی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەکەن.
بەگوێرەی ئەو ڕاپۆرتانە، لانیکەم ٢٠٠ فڕۆکەی جەنگی ئەمریکی لە مەودای ئامانجەکاندا جێگیرکراون. زانیاری فەرمی دەربارەی مەبەستی کۆنکرێتی بۆ ئۆپەراسیۆن لەبەردەستدا نییە. ئەم جووڵەی هێزانە لە چوارچێوەی شێوازێکی بەهێزکردنی “تۆقاندن و بەرپەرچدانەوەدا” دەبینرێت.

وەڵامی توندی تاران وەڵامی ئێران زۆری نەخایاند. محەممەد قالیباف، سەرۆکی پەرلەمان، ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی “هەموو بژاردەکانی سەر مێزی” هێشتووەتەوە. وتیشی ئێران ئامادەیە بۆ دیپلۆماسییەکی یەکسان، بەڵام بە توندی وەڵامی هەر فێڵ یان دەستدرێژییەک دەداتەوە.

تۆمەتەکان بە تایبەتی توند بوون کاتێک ئاماژە بەوە کرا کە سەرۆکی ئەمریکا پشت بە زانیاری هەڵە دەبەستێت و لەژێر کاریگەری “خائینان” و ڕژێمی ئیسرائیلدایە. سەرکردایەتی تاران دووبارە جەختی کردەوە کە ئەوان هەرگیز هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی نادەن.
دیپلۆماسی لەژێر گوشاری کاتدا لە نێو ئەم کەشەدا، ئاستی دیپلۆماسی کێشی زیاتری پەیدا کردووە. عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوە، پێشتر گەشتی جنێڤی کردووە کە بڕیارە لەوێ گفتوگۆ لەگەڵ نوێنەرانی ئەمریکا ئەنجام بدرێت.
وتارەکەی ترەمپ ئاستی گرژییەکانی ململانێکەی بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزکردەوە. واشنتۆن لە یەک کاتدا پەنا بۆ ئامادەیی بۆ گفتوگۆ و فشار دەبات — ڕێڕەوێک کە تەنگژەکان لەگەڵ تاران زیاتر دەکات.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٧ی ڕەشەمەی  ٢٧٢٥ی کوردی

 باوەرنفایند، هێلینا (٢٠٢٦):توندبوونی پەیامەکانی واشنتۆن – و کاردانەوەیەکی پڕ لە گرژیی تاران. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.