سیرکی سیاسی لە نێوان دەمامکی هەلپەرست و ئیرادەی ڕەسەندا
پەرویز شێخی
سیرکی سیاسی لە نێوان دەمامکی هەلپەرست و ئیرادەی ڕەسەندا
سیاسەت بۆ مرۆڤی هەلپەرست تەنیا «دەمامکێکی پلاستیکییە»، بەڵام بۆ مرۆڤی خاوەن بڕوا «ئێسکی شوناسە». کاتێک مانا دەبێتە قوربانیی مانەوە و بڕوا دەبێتە کاڵایەکی سێنتێتیکی، ئێمە چیتر لەبەردەم خەباتدا نین، بەڵکو لەبەردەم «سیرکێکی ئۆنتۆلۆژی» داین؛ ئەو شوێنەی کە تێیدا مرۆڤ، بە سیناریۆی بەرژەوەندی، دەبێتە ئەکتەرێکی فرەماسک. ئەو کەسەی کە بەیانییەک لە ژێر ئاڵایەک و ئێوارەیەک لە سایەی دروشمێکی دژبەیەکدا دەردەکەوێت، تەنیا سەرلێشێواو نییە، بەڵکو نموونەی ئەو «ئیفلاسییە ڕەوانکاوانەیە» کە لە ناو جەرگەی فەرهەنگی «فێڵ بۆ ژیان»دا بەرهەم هاتووە.
لێرەدا پێویستە جیاکارییەکی ورد بکەین؛ گۆڕینی ستراتیژ و میتۆد لە پێناو گەیشتن بە ئامانجێکی باڵاتر، نیشانەی زیندوێتیی عەقڵ و داینامیکییەتی سیاسەتە. بەڵام ئەوەی لەم سێرکەدا دەیبینین، گۆڕانکاریی فیکری نییە، بەڵکو «کۆچەرییەکی بێنیشتمانە» لە ناو دنیای بڕواکاندا. لای هەلپەرست، مانا ناگۆڕێت، بەڵکو بەرژەوەندی دەگۆڕێت؛ ئەو بۆ گەیشتن بە هەمان ئامانجی چەوت، هەموو ڕۆژێک پۆشاکێکی نوێ لەبەر دەکات. دژایەتیکردنی ستەم لای ئەم جۆرە کەسانە تەنیا شانۆیەکی کاتییە؛ ئەوان ڕقیان لە ستەمکار نییە، بەڵکو تەنیا لاسایی فێڵەکانی دەکەنەوە بۆ گەیشتن بە دەسەڵاتێکی تر. ئەوان خوێن و ئازاری سەر شەقامەکان وەک «پردێکی تێپەڕین» دەبینن بۆ ڕاکردن لە خۆ و پەنابردن بۆ مەنزڵێکی بێمانا.
ئەم بێئیرادەییە سیاسییە نیشانەی تێکشکانی مانا ڕەهاکانە لە ناو ناخی مرۆڤی دەرفەتخوازدا. لێرەدا مرۆڤ چیتر سۆبژێکتێکی سەربەخۆ نییە، بەڵکو «ئاوێنەیەکی شکاوە» کە تەنیا ئەو وێنەیە نیشان دەدات کە بازاڕی سیاسەت دەیەوێت بیبینێت. ئەمە هەڕاجکردنی مێژووە لە پێناو پاراستنی جەستەدا. لای ئەم عەقڵییەتە، شۆڕش بزنسێکی وەرزییە بۆ ڕازاندنەوەی دۆسیەیەکی قاقەزی و بەدەستهێنانی مافێکی ساختە. ئەوانەی ڕاهاتەن بڕواکانیان هەرزانفرۆش بکەن، جەستەگەلێکی مردوون کە لە ناو تەمێکی درۆدا دەسوڕێنەوە.
لە بەرامبەر ئەم هەرزەفکرییەدا، «ئیرادەی یەکدەنگ» وەک جەمسەرێکی ڕەسەن ڕاوەستاوە. بڕوا لێرەدا نەک تەنها دروشم، بەڵکو «میتۆدێکی کارکردنە». کاتێک مرۆڤ لە دوڕیانی «ئیمتیازی ئامادەکراو» و «بڕوای ناوەکی»دا، ڕێگە سەختەکە هەڵدەبژێرێت، ئەو خەریکی پاراستنی سەروەریی ویژدانی خۆیەتی. ئەم یەکدەنگییەی نێوان بڕوا و ئاکار، تەنیا هەڵوێستێکی ڕەوشتی نییە، بەڵکو «کردەیەکی بەرگرییە»؛ قەڵایەکە کە دەتوانێت مانا بۆ سیاسەت بگێڕێتەوە و ڕێگری بکات لەوەی مرۆڤ ببێتە ئامراز.
ئەگەرچی سیرکی سیاسی بە هەموو تواناوە خەریکی نمایش و نواندنە، بەڵام ئەم نواندنە لە ناوەوە بەردەوام لە لێواری هەرەسهێناندایە، چونکە لەسەر لمی درۆ بنیات نراوە. مێژوو ئەوانە نانووسێتەوە کە بۆ گەیشتن بە کەنارێکی ئارام، ناسنامەیان وەک پۆشاک گۆڕی، بەڵکو ئەوانە دەنووسێتەوە کە لە ناو گەردەلوولدا، ئازایەتیی ئەوەیان هەبوو تەنیا «خۆیان» بن. بوونی تەنیا یەک مرۆڤی ڕەسەن بەسە بۆ ئەوەی هەموو ساختەکارییەکانی ئەم سیرکە بێمانا بکات. سیاسەت گاڵتە کردن بە پیرۆزییەکان نییە، بەڵکو ئازایەتیی وەستانە لەسەر ئەو بڕوایەی کە مرۆڤ لە «ئامرازبوون» ڕزگار دەکات و دەیکاتە خاوەن شکۆ.
بیروڕا
بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٢٩ی بەفرەنباری ٢٧٢٥ی کوردی
شێخی، پەرویز(٢٠٢٥): سیرکی سیاسی لە نێوان دەمامکی هەلپەرست و ئیرادەی ڕەسەندا. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.
بابەتەکانی تری بلاگی ژیانەوە
هەنگاوێک بەرەو ڕزگاری
هەنگاوێک بەرەو ڕزگاری شەهلا دەباغی هەنگاوێک بەرەو ڕزگاری بۆ دەبێ لە سەر ئەو کوشتارەی لە شارە فارسەکان دەکرێ وەدەنگ بێین؟ کە دەشزانین کوشتار لە ڕۆژهەڵاتیش بەردەوامە. دوای سەرکەوتن بەسەر ڕێژیمدا دەبێ [...]
ئێران؛ چارەی قەیران بە قەیرانی نوێ
ئێران؛ چارەی قەیران بە قەیرانی نوێ هەردی مهدی ئێران؛ چارەی قەیران بە قەیرانی نوێ لە سی ساڵی ڕابردوودا ئێران چەندین قەیرانی ڕیشەیی ڕووبەڕوو بووەتەوە، کێشەی سەرەکیی دەوڵەت ئەوەبوو لەبری ئەوەی قەیران [...]
ئێران لە نێوان لەرزینى ناوخۆیی و گوشاری دەرەکیدا
ئێران لە نێوان لەرزینى ناوخۆیی و گوشاری دەرەکیدا هێلێنا باوەرنفایند ئێران لە نێوان لەرزینى ناوخۆیی و گوشاری دەرەکیدا تاران لە کۆماری ئیسلامیی ئێراندا، نیشانەکانی قەیرانێک خەریکە چڕ دەبنەوە کە لە ئاڵۆزییە [...]
ئێران وەردەمو گۆڕانكارییەكانە و ئێمەی كورد ڕۆژهەلاتو كوردستانیەنە
ئێران وەردەمو گۆڕانكارییەكانە و ئێمەی كورد ڕۆژهەلاتو كوردستانیەنە هەرمان ڕۆژهەڵات ئێران وەردەمو گۆڕانكارییەكانە و ئێمەی كورد ڕۆژهەلاتو كوردستانیەنە دماو دابەشكریای جوغڕافیاو كوردستانی بەهۆو ئەنجامەكاو شەڕە نگریسە جیهانییەكا بە ڕێككەوتەی زلهێزەكا پەیمانە [...]
نیگای شۆڕشگێڕ
نیگای شۆڕشگێڕ دانا حەمید نیگای شۆڕشگێڕ لە قووڵایی مێژووی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، بەرەنگاریی تەنیا کاردانەوەیەکی سیاسیی کاتی نییە بەرانبەر بە ستەمێکی دیاریکراو، بەڵکو کردەیەکی وجودیی بەردەوامە بۆ سەلماندنی «بوون» لە بەرانبەر ستراتیژییەتێکی [...]
دراوی ئێران لەژێر گوشاردا
دراوی ئێران لەژێر گوشاردا هێلینا باوەرنفایند دراوی ئێران لەژێر گوشاردا دوای پشوویەکی کورت لە هەفتەی ڕابردوودا، ڕەوتی دابەزینی بەهای دراوی نیشتمانیی ئێران بەخێراییەکی زیاتر بەردەوامە. دابەزینی بەردەامی بەهایی ڕیاڵ نیشانەی لاوازیی [...]
