سی و چوار چرۆک و مزگێنییەک بۆ ڕۆژهەڵات و کوردستان
زیاد ئەسعەد
سی و چوار چرۆک و مزگێنییەک بۆ ڕۆژهەڵات و کوردستان
۱. سبەینێ
لە ڕۆژژمێری ئێراندا، سبەینێ هەمیشە بۆنی سابوون و کافوور دەدات. لە ئێران، کەس بۆ پیربوون بەرنامەی نییە.
۲. بەش
ژنێکی تارانی گوتی: بەشی ئێمە لە ژیان، قورقوشم بوو. بەشی ئەوانیش لە دەسەڵات، پەلەپیتکە بوو. تاران تەرازوویەکی سەیری هەیە: دڵ بە فیشەک دەکێشێت.
۳. میرات
پیاوێکی بەشانوشەوکەوتی کرماشانی بە کوڕەکەی گوت: «ڕۆڵە گیان، من ئازادیت بە میرات بۆ بەجێ دێڵم.» کوڕ گوتی: «کوا لە کوێیە؟»
باوکی کراسەکەی هەڵکرد، ئاماژەی بە برینێکی سەر سینگی دا.
٤. گرتیخانە
دیوارەکانی گرتیخانە بۆنی شێ و خوێنیان لێ دەهات. زارا محەمەدی بە نینۆک لەسەر دیوارەکە نووسیبووی: «ئازادی جوانە، تەنانەت ئەگەر منیش پێ ڕانەگەم بیبینم.»
٥. لە تاران سەربازێک تفەنگەکەی دانا و فرمێسکی لە چاوان هاتن.
– لەبەرچی تەقە ناکەیت؟
– تەقەی چی بکەم، گەورەم؟ ئەوەی لەو بەرەوە هاوار دەکات، تاقە براکەی منە!
٦. ئەستێرەکان
کچۆڵەیەک لە دایکی پرسی: «چۆنە ئەمشەو ئەستێرەکان داپەڕیونەتە سەر زەمین؟» دایکی گوتی: «ئەوانە ئەستێرە نین، کچم! گڵۆپی ئەمبوڵانسەکانن. خەریکن تەرمان دەگوازنەوە.»
۷. ئەمە ناونیشانی ناوێ
تاران مەلێکی لە ڕکەدا کوشت هەتا چیدی نەخوێنێت. بۆ بەیانییەکەی، هەموو شار بووبوو بە شەقەی شاباڵی ئەو مەلە.
۸. ناسینەوە
مەئموور گوتی: «وەرن کوڕەکەتان بناسنەوە.» باوک تەماشای تەرمەکەی کرد و گوتی: «ئەوە کوڕی من نییە! کوڕی من زیندوو بوو و دەمی بە پێکەنین بوو؛ ئەوە خۆ هەر مەترێک و هەشتا سانتیم برینە!»
۹. ئازادی
لە مزگەوتێکی ئیلام منداڵێک گوتی: «مامە، ئازادی یانێ چی؟» پیاوێک بوو، پار دوو کوڕی هەبوون و ئێستە ئیدی نینی… گوتی: «ئازادی یانێ ئیدی نەترسی لەوەی شەو بە شەق بەر ببنە دەرگای ماڵەکەت.»
۱۰. لێپێچینەوە
لێپێچەرەوە لێی پرسی: «هاودەستەکانت لە کوێن؟ ناوونیشانیان هەڵبدە.» لاوە کوردەکە گوتی: «لە هەر ماڵێکی ئەم شارەدا، کەسێک هەیە وەکوو من بیر دەکاتەوە.»
۱۱. نان
بۆ ناسر حیسامی
شاعیرێک شیعرێکی نووسیبوو. شیعر، بۆنی نانی لێ هاتبوو. هاتبوون بردبوویان. شاعیر لە بیری کردبوو: لەو ئێرانە، نانی ڕاستەقینە تاوانە، چ جای شیعری لەمەڕ نان!
۱۲. چاوی تەڕی باوک
کچیژگە لە بابی پرسی: «باوە، چما چاوەکانت سوورن؟» بابی کە لە کۆڵبەری گەڕابووەوە و هاوڕێکەی لەنێو بەفردا جێ مابوو، گوتی: «سەرمای شاخ، کچم، سەرمای شاخ!»
۱۳. چاوشارکێ
چەند منداڵێک لە گەڕەکەکەی خۆیان، لە تاران، چاوشارکێیان دەکرد. یەکێکیان لە پشت تانکێکدا خۆی شاردەوە. تانک کەوتە ڕێ و شاری گرت. کایە بۆ منداڵەکە هەتا هەتایە کۆتایی هات.
۱٤. خەونی نان
باوک چووبوو بۆ کۆڵبەری. شەو کچە تاقانەکەی لە خەودا پێکەنینی گرتبوو. سبەینە دایکی لێی پرسی: «قوربانت بم، ئەمشەو تۆ هەر پێدەکەنی؛ بێژە بزانم چت دەدی؟»
– دایە، لە خەوما شاخ بووبوو بە نانێکی زۆر گەورە و باوکم چیتر ناچار نەبوو شەو [خەمی نان] لە ماڵێ بیکاتە دەرێ.
۱٥. ڕکەی چۆل
زیندانییەکی سیاسی، باڵندەیەکی ئازاد کرد و گوتی: «تۆ بڕۆ و ئازاد بە… باڵەکانی من لە ژووری تاکەکەسیدا ڕواون؛ من لە دیواری وا تێپەڕیوم کە تۆ چ جاران نەتدیون.»
۱٦. ئاخرین ئامێز
مەئموور گوتی: «یەک خولەک کاتتان هەیە.» دایکەکە کوڕەی وەها گرتە باوەش وەک بێژی بیەوێ بیگەڕێنێتەوە نێو سکی خۆی تا لە پەتی سێدارە دەربازی بێ.
۱۷. ئەستێرەی سوور
ئەستێرەیەک لە ئاسمانی کرماشان دەدرەوشایەوە. کیژێکی جوانی دڵبەخەم گوتی: «ئەوە ئەستێرە نییە. ئەوە ڕۆحی دەزگیرانەکەی منە، زەردەخەنەم بۆ دەکات.» هێندەی نەبرد، ئەستێرەکە، تەقەی پەدافەندێک کوژاندییەوە.
۱۸. دوایین نیگا
بەر لەوەی تەقەی لێ بکرێت، سەیری چاوی سەربازەکەی کرد:
– «من بۆ نان و ئازادی دەجەنگم. تۆ بۆ چی تەقە دەکەیت؟»
سەربازەکە لەرزە کەوتە دەستەکانی، لەرزە کەوتە دڵ و دەروونی، لەرزە کەوتە قاچەکانی و…
تەقەی کرد.
۱۹. بێدەنگیی جیهان
نەتەوە یەکگرتووەکان بەیاننامەی دەرکرد: «نیگەرانین.» ترەمپ گوتی: «لە سەرچاوەی جێمتمانەوە زانیومە، ئێران کوشتن و سزای لەسێدارەدانی ڕاگرتووە.»
ئا لەو کاتەدا، پەتی سێدارە لە سنە، گەرووی لاوێکی توند دەگوشی کە نیگەرانی برسێتیی خوشک و براکانی بوو.
۲۰. کورسیی لەرزۆک
پەتی سێدارە ئامادە بوو. لاوی کورد سەیری کورسییەکەی کرد و مسکەیەکی کرد. گوتی: «ئەم کورسییە دەلەرزێت، بەڵام پایەکانی تەختی ئێوە زۆر لەمە شلوشەوێل و لەرزۆکترە.»
۲۱. بۆ ئێریش فرید
منداڵان لە کۆڵان کایەی «مأمور و معترض»یان دەکرد. منداڵە خۆپێشاندەرەکان ئەوەندە بەڕاستی هاواریان دەکرد، مەئموورە ڕاستەقینەکان ترسیان ڕێ نیشت و هێرشیان کردە سەر کۆڵانەکە.
۲۲. ڕیزی پێشەوە
فیلمەکە دەستی پێ کردبوو، بەڵام ڕیزی پێشەوە چۆڵ بوو. هەموو ئەو کەسانەی بلیتیان کڕیبوو، دوێشەو، لە شەقام، ڕۆڵی سەرەکیی تراژیدیایەکی ڕاستەقینەیان گێڕابوو.
۲۳. بۆ یڵماز گیونەی
بیروڕا
بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ١١ی ڕێبەندانی ٢٧٢٥ی کوردی
ئەسعەد، زیاد(٢٠٢٦):سی و چوار چرۆک و مزگێنییەک بۆ ڕۆژهەڵات و کوردستان. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.
بابەتەکانی تری بلاگی ژیانەوە
تاکی کورد؛ لە قەیرانی ماناوە بۆ قەیرانی گێڕانەوە
تاکی کورد؛ لە قەیرانی ماناوە بۆ قەیرانی گێڕانەوە کەیوان فاتحی لە سەردەمێکدا دەژین کە پشێوییەکی قووڵ و قەیرانێکی فرەڕەهەند بوارە جیاجیاکانی ژیانی مرۆیی و بەو پێیەش کۆمەڵگەی کوردستانی تەنیوەتەوە. ڕەنگە دیارترین [...]
فیدراڵیزم و دێموکراسی؛ تێڕوانینە نوێیەکان سەبارەت بە پرسی کورد لە ئێراندا
فیدراڵیزم و دێموکراسی؛ تێڕوانینە نوێیەکان سەبارەت بە پرسی کورد لە ئێراندا حەسەن قارەمانی پرسی کورد یەکێکە لە ململانێ سیاسییە درێژخایەن و ئاڵۆزەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. سەرەڕای ئەوەی کوردەکان گەورەترین نەتەوەی بێدەوڵەتی جیهانن، [...]
ماکیاڤێلی و وەهمی دەسەڵات ئایا ڕیالیزمی سیاسی ڕاستییەک بوو سەبارەت بە جیهان، یان ڕەنگدانەوەی ترسی مرۆڤ بوو؟
ماکیاڤێلی و وەهمی دەسەڵات ئایا ڕیالیزمی سیاسی ڕاستییەک بوو سەبارەت بە جیهان، یان ڕەنگدانەوەی ترسی مرۆڤ بوو؟ ئەشکان باوەڕ ناوی "نیکۆلۆ ماکیاڤێلی" لە مێژووی بیری سیاسیدا هاوواتای "دەسەڵات" بووە. لە هەر [...]
سوقڕات ئاسا بوونی مەرگی پێشەوا
سوقڕات ئاسا بوونی مەرگی پێشەوا ڕێباز ڕۆژهەڵات مێژووی مرۆڤایەتی پڕە لەو وەرچەرخانانە کە تێیدا سەرکردە و فەیلەسوفە مەزنەکان لەبری هەڵبژاردنی ژیانێکی سەرشۆڕانە یان ڕاکردن لە بەردەم مەرگ، مانەوە و ڕووبەڕووبوونەوەی قەدەری [...]
لەپێناو مانەوە
لەپێناو مانەوە پێشەوا عەلیپوور ڕووخانی دیواری بەرلین و هەڵوەشانەوەی یەکێتیی سۆڤیەت و کۆتاییهاتنی شەڕی سارد و داڕمانی ئیدۆلۆژیی کۆمۆنیزم، لە نیشانەکانی دەرکەوتنی نەزمی نوێی جیهانی و ڕاگواستن بەرەو سەدەی ٢١ بوون، [...]
کورد و شەڕی مەلازگرد
کورد و شەڕی مەلازگرد نووسەر: ئیسماعیل شەمس وەرگێڕ: فەرهاد ئەکبەری ٢٦ی ئاب، ١٠٧١ی زایینی، ساڵڤەگەڕی شەڕی مەلازگرد و سەرکەوتنی ئاڵپ ئەرسەلانی سەلجووقییە بە سەر ئیمپراتۆریای رۆمدا. ئەم سەرکەوتنە، دەروازەکانی ئانادۆڵی بۆ تورکان کردەوە و بە مانەوەیان لەم [...]
