لە ورمێوە تا لوڕستان و بەختیاری؛ یەکگرتوویی نەتەوەیی، تاکە کلیلی سەرکەوتن

ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەمڕۆ لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی مێژووییی گەورەدایە. کاتێک شەقامەکانی کرماشان، ئیلام، لوڕستان و بەختیاری بە خوێنی گەنجانی نیشتمان سوور دەبن، پەیامێکی ڕوون بۆ هەموو جیهان دەنێرن: کە ناسنامەی نەتەوەیی و داخوازی ئازادی، سنوورە دەستکردەکان ناناسێت. ئێستا کاتی ئەوە هاتووە حیزبە سیاسییەکان و تەواوی شارەکانی تر، ئەم جووڵانەوەیە بکەنە وەرچەرخانێکی یەکجاری بۆ کۆتاییهێنان بە ستەم.

١. یەکپارچەیی جوگرافی: لە ماکۆوە تا کویەشت و ئیزە

جوگرافیای ڕاپەڕین نابێت پارچەپارچە بێت. دەسەڵات هەمیشە هەوڵی داوە بە جیاکردنەوەی ناوچەکان و دروستکردنی “دیواری دەروونی”، ڕێگری لە یەکگرتنی کورد و پێکهاتە هاوشێوەکان بکات.

• پشتیوانیی شارەکانی باکوور و ناوەند: کاتێک ورمێ، سنە، مهاباد و سەقز دێنە دەنگ، نەک تەنیا گوشاری سەر کرماشان و ئیلام کەم دەکەنەوە، بەڵکوو دەسەڵات لە گەورەترین چەکەکەی کە “پەرت بکە و زاڵ بە”یە، بێبەش دەکەن.
• بەستنەوەی لوڕستان و بەختیاری: بەشداریی چالاکانەی خەڵکی لوڕستان و بەختیاری لەم ڕاپەڕینەدا، قووڵاییەکی ستراتیژیی نوێ بە بزووتنەوەکە دەبەخشێت. ئەم یەکگرتووییە نیشان دەدات کە مەینەتییەکان هاوبەشن و چارەسەریش تەنیا بە یەکگرتوویی هەموو پێکهاتە چەوساوەکان دێتە دی.

٢. ژووری عەمەلیاتی هاوبەش: مۆدێلێکی نوێ بۆ سەرکردایەتی

بۆ ئەوەی یەکگرتن لە قسەوە ببێتە کردار، پێویستە حیزبەکان بەپەلە “ژووری عەمەلیاتی هاوبەشی ڕۆژهەڵات” پێکبهێنن. ئەرکە سەرەکییەکانی ئەم ژوورە بریتین لە:

• هەماهەنگیی کاتی چالاکییەکان: دیاریکردنی “کاتژمێری سفر” بۆ ڕژانە سەر شەقام لە هەموو شارەکان بە شێوەی هاوکات، تا هێزە ئەمنییەکان توانای کۆنترۆڵکردنیان نەمێنێت.
• پاراستنی هێڵە تەکنیکییەکان: دابینکردنی ڕێگەی پەیوەندیی پارێزراو بۆ گەیاندنی زانیارییەکان لە ورمێوە بۆ خوڕەماوە و بەپێچەوانەوە.
• بەرپەرچدانەوەی شەڕی دەروونی: پووچەڵکردنەوەی ئەو پڕوپاگەندانەی دەیانەوێت جیاوازیی مەزهەبی یان ناوچەیی لە نێوان شارەکاندا دروست بکەن.

٣. میکانیزمی مانگرتنی سەرتاسەری و سندووقی پشتیوانی

مانگرتنی گشتی گەورەترین چەکی مەدەنییە. بۆ سەرکەوتنی ئەم هەنگاوە:

• لیژنەی گەڕەکەکان: حیزبەکان دەبێت ڕێکخستنە نهێنییەکانیان ڕاسپێرن کە لەگەڵ چالاکانی مەدەنی “لیژنەی پاراستنی گەڕەک” دروست بکەن.
• مانگرتنی زنجیرەیی: ئەگەر شارێک (بۆ نموونە ئیلام) لەژێر گەمارۆدا بوو، دەبێت شارەکانی تر بە مانگرتن و چالاکیی مەیدانی، “هەناسەی ستراتیژی” بۆ ئەو شارە دابین بکەن.
• سندووقی هاوکاریی نەتەوەیی: دروستکردنی سیستەمێکی هاوکاری بۆ پشتیوانی لەو خێزانانەی بەهۆی مانگرتن یان سەرکوتەوە تووشی کێشەی بژێوی دەبن.

٤. ڕۆڵی ڕەوەندی کوردی لە دەرەوە (دیپلۆماسیی هاوبەش)

ڕەوەندی کوردی لە هەندەران، “سیپەری پاراستن” و “دەنگی بەرز”ی ناوخۆیە. ئەرکەکانیان بریتین لە:

• گوشاری دیپلۆماسی: ڕەوەندی کوردی دەبێت بە یەک دەنگ و بەبێ ڕەچاوکردنی ئاڵای حیزبی، لە بەردەم پەرلەمانی وڵاتان کۆببنەوە و داوای گەمارۆدانی بکوژانی گەنجانی کرماشان و لوڕستان بکەن.
• میدیا و لۆبی: گەیاندنی ڤیدیۆ و بەڵگەکانی سەرکوت بە میدیا جیهانییەکان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ، بۆ ئەوەی جیهان بزانێت لە ئیلام و بەختیاری چ کارەساتێک دەگوزەرێت.

٥. میساقی نەتەوەیی: بنەمای یەکگرتن

پێویستە حیزبەکان لەسەر ئەم سێ خاڵە میساقێکی مێژوویی واژۆ بکەن:

• مەرجەعییەتی سیاسیی هاوبەش: پێکهێنانی “بەرەی کوردستان” بۆ نوێنەرایەتیکردنی هەموو پێکهاتەکان.
• وەلانانی ململانێی حیزبی: قەدەغەکردنی هەر جۆرە ململانێیەکی میدیایی و سیاسی لەم قۆناغە هەستیارەدا.
• یەکسانیی ناوچەیی: داننان بەوەی کە ئازادیی سنە بەبێ ئازادیی خوڕەماوە و بەختیاری تەواو نابێت.

ئەمڕۆ کرماشان، ئیلام، لوڕستان و بەختیاری سەلماندیان ئیرادەی گەل لە چەکی دەسەڵات بەهێزترە. مێژوو بەزەیی بەو لایەنانەدا نایەتەوە کە لەم ساتەدا بەرژەوەندیی حیزبی دەخەنە سەرووی خوێنی شەهیدان. یەکگرتن بژاردە نییە، بەڵکو زەرورەتێکی ژیانییە. ئەگەر شارەکانی باکووری ڕۆژهەڵات پشتیوانیی تەواوی باشووری ڕۆژهەڵات نەکەن، و ئەگەر حیزبەکان نەبنە یەک دەست، دەرفەتێکی زێڕین بۆ ڕزگاری لەدەست دەچێت.

ئێستا کە بۆ یەکەمجار لەم ساڵانەی ڕابردوودا ئەمریکا بە ڕوونی ڕایگەیاند ئەگەر ڕژێمی ئێران دەست بداتەوە بە کوشتن و قەڵاچۆکردنی خەڵک ئەوە ئێمەیش بێدەنگ نابین و دەستێوەردان دەکەین، کاتی ئەوەیە بیسەلمێنین کە کوردستان، لە ورمێوە تا لوڕستان، یەکدڵ و یەکدەنگە و سەرنجی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییش بۆ خۆمان ڕاکێشین.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ١٤ی بەفرەنباری ٢٧٢٥ی کوردی

عەنایەتی، دڵشاد (٢٠٢٥): لە ورمێوە تا لوڕستان و بەختیاری؛ یەکگرتوویی نەتەوەیی، تاکە کلیلی سەرکەوتن. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.