هێرشی ئێران بۆ سەر میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان وەرچەرخانێکی گرنگە – نەک تەنها لە ڕووی سەربازییەوە، بەڵکو بەتایبەتی لە ڕووی سیاسییەوە. تاران بە بۆردوومانکردنی وڵاتێکی دراوسێ سەرەڕای هەبوونی ئاگربەست، سنوورێکی بەزاندووە کە چیتر ناتوانرێت بە تەنها بە لێدوان یان تەمومژاویبوونی ستراتیژی دابپۆشرێت.

ڕاستییەکان ڕوونن: هێرشە موشەکی و درۆنییەکان ئامانجیان لە ناو میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان پێکاوە، لەوانەش ژێرخانە هەستیارەکانی پەیوەست بە وزە. بەمەش ئێران نەک تەنها ڕێککەوتنێکی لرزۆکی پێشێل کردووە، بەڵکو بە ئەنقەست سەقامگیری تەواوی ناوچەکەی خستووەتە مەترسییەوە.

هەر کەسێک ئەم هەنگاوە وەک “پەرچەکردار” وێنا بکات، یاخود درک بە گرنگییەکەی ناکات یان دەیەوێت بیشارێتەوە.

هەرچەندە سەرکردایەتی تاران، و لە سەرووی هەمووشیانەوە محەمەد قالیباف، سەرۆکی پەرلەمان، ئاماژە بە ئیستفزازکردنی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی دەکەن، بەڵام ئەم پاساوە پەیڕەوی لە نەریتێکی کۆن دەکات: گۆڕینی تێڕوانینی پەرەسەندنی گرژییەکان لە لایەن خۆیانەوە بۆ پێویستییەکی بەرگری. لە ڕاستیدا شکاندنی ئاگربەست دەرەنجامێکی حەتمی بارودۆخی دەرەکی نییە، بەڵکو بڕیارێکی بە ئەنقەستە.

بە تایبەتی لێدوانەکانی قالیباف شایەنی تێڕامانێکی وردن. هەڕەشە بەردەوامەکانی ئەو بۆ بە ئامانجگرتنی تەواوی ژێرخانی وزەی ناوچەکە لە ئەگەری هەر هێرشێکدا، کەمتر نیشانەی هەڵوێستێکی بەرگرییە و زیاتر ستراتیژییەکی هەڕەشەئامێزی فراوانخوازانەیە. ئەمە بەشێکە لە لێکدانەوەیەکی سیاسی کە پشت بە ترساندن لە ڕێگەی نادڵنیاییەکی گەورەوە دەبەستێت.

بەڵام ئەم ستراتیژییە مەترسی لەسەر خودی ئێرانیش هەیە. گەرووی هورمز تەنها ئامرازێکی فشاری جیۆپۆلیتیکی نییە، بەڵکو شادەمارێکی ئابووری جیهانییە. تاران بە داخستنی ئەم ڕێڕەوە و هاوکات پەرەپێدانی گرژییە سەربازییەکان، نەک تەنها وڵاتانی ڕۆژئاوا، بەڵکو زۆرێک لە ئابوورییەکانی ئاسیا و عەرەبیش لە خۆی هەڵدەستێنێت. بەمەش گێڕانەوەی “پەرەسەندنی گرژیی کۆنترۆڵکراو و سنووردار” تا دێت زیاتر تووشی شکستی دەبێت.

جگە لەوەش: هێرشە نوێیەکان کەمتر لە ئۆپەراسیۆنی سەربازی ئامانجدار دەچن و زیاتر وەک نیشاندانی هێز دەردەکەون – دیارن، لێکدراونەتەوە، بەڵام لە ڕووی سیاسییەوە کورتنەبینانەن. فشارەکان بۆ سەر لایەنی بەرامبەر زیاد دەکەن بەبێ ئەوەی ئاسۆیەکی ستراتیژی ڕوون بکەنەوە.

بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و هاوبەشەکانی، ئەمە بارودۆخێکی سەخت دروست دەکات. بێدەنگبوون وەک لاوازی لێکدەدرێتەوە، لە لایەکی تریشەوە وەڵامێکی توند دەبێتە هۆی زیاتر پەرەسەندنی زنجیرەی گرژییەکان. پێدەچێت تاران ڕێک گرەو لەسەر ئەم دووڕیانە بکات.

بەڵام هەر کەسێک بۆ ماوەیەکی درێژ یاری بە مەترسیی تێپەڕاندنی سنووری ململانێی کراوە بکات، سەرەنجام کۆنترۆڵی داینامیکی ڕووداوەکان لەدەست دەدات.

هێرشەکەی دوایی تەنها هەنگاوێکی تاکتیکی نییە. بەڵکو گوزارشتە لە سیاسەتێک کە پشت بە ڕووبەڕووبوونەوە دەبەستێت – و ئەوەش قبوڵ دەکات کە پەرەسەندنی گرژییە لێکدراوەکان، بە خێرایی ببنە ڕاستییەکی لەدەستدەرچوو.

سەرچاوەکان:

• Associated Press / KPBS
• Reuters
• New York Post
• Al Jazeera

میدیای دەوڵەتیی ئێران (لێدوانەکانی محەمەد قالیباف)

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ١٦ی بانەمەڕی  ٢٧٢٦ی کوردی

 باوەرنفایند، هێلینا (٢٠٢٦): یارییە مەترسیدارەکەی تاران لەگەڵ پەرەسەندنی گرژییەکان. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.