بازدان بۆ ناوەڕۆک

ژیانەوە

پارێزەرانی ڕووناکی هیوا، سەربەخۆیی و دەروونی بەکۆمەڵی نەتەوەی کورد

پارێزەرانی ڕووناکی هیوا، سەربەخۆیی و دەروونی بەکۆمەڵی نەتەوەی کورد
وێنەی وتاری پەرویز شێخی نا ناونیشانی پارێزەرانی ڕووناکی هیوا، سەربەخۆیی و دەروونی بەکۆمەڵی نەتەوەی کورد

زانیاری بڵاوکردنەوە

نووسەر
پەرویز شێخی
وەشانخانە
ژیانەوە
ئەنستیتۆ
ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان - تیشک
ڕێکەوت
١٢\٠٨\٢٧٢٥
زمان
کوردی

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ١٢ی خەزەڵوەری ٢٧٢٥ی کوردی

شێخی، پەرویز(٢٠٢٥):پارێزەرانی ڕووناکی؛ هیوا، سەربەخۆیی و دەروونی بەکۆمەڵی نەتەوەی کورد. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.

کۆمەڵگای ئێمە، لە خاڵە وەرچەرخانە مێژووییەکانیدا، لە نێوان خواستە بەرزەکان و واقیعە تاڵەکاندا بەردەوام ململانێی کردووە؛ خەباتگەلێک کە نەک هەر گەمەی سیاسی، بەڵکو پێکهاتە دەروونی و کولتوورییەکانی ئێمەی گرتۆتەوە. هەر لەبەر ئەم هۆکارگەلە، هەر ڕەخنەیەک کە نابەرپرسیارانە، ناژیرانە یاخود ڕووخێنەر بێت، لەجیات گەشەکردن و نالێڵی، برینێکی قووڵتر دەخاتە سەر دەروونی بەکۆمەڵ، کە چاککردنەوەیان پێویستی بە کات و متمانەی نوێ‌تر/زێدەتر هەیە.

  • شێوازی بڵاوبوونەوە: ئانلاین
  •  یاسای کۆپی: CC-BY-NC 4.0
  • بلاگ: ژیانەوە
  • سەرچاوەی وتار: ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک
  • نووسەر: پەرویز شێخی
  • ڕێکەوت: ١٢ی خەزەڵوەری ٢٧٢٥
  • ئەنستیتۆی: ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک
  • Copyright: © 2025 by TISHK Center for Kurdistan Studies is licensed under CC BY-NC 4.0 

پارێزەرانی ڕووناکی

هیوا، سەربەخۆیی و دەروونی بەکۆمەڵی نەتەوەی کورد

لە پێچەڵاوپێچترین قۆناغەکانی مێژووی هەر نەتەوەیەک و دەروونی بەکۆمەڵی واندا، “هیوا” گەلێ گرینگترە لە خواست یان ئامانجێکی سیاسی. هیوا، هێزێکە کە ناسنامەی بەکۆمەڵی هەر نەتەوەیەک لە لەبیرچوون و دابەزین دەپارێزێت. سەربەخۆیی، لەدەرەوەی سنوورە سیاسییەکان، دانپێدانانێکی قووڵە بە”خۆ” و دووبارە چێ‌کردنەوەی ناسنامەیەکە کە لە سێبەری زەبروزۆری مێژوو و سیاسەتدا لەبیرکراوە.

کۆمەڵگای ئێمە، لە خاڵە وەرچەرخانە مێژووییەکانیدا، لە نێوان خواستە بەرزەکان و واقیعە تاڵەکاندا بەردەوام ململانێی کردووە؛ خەباتگەلێک کە نەک هەر گەمەی سیاسی، بەڵکو پێکهاتە دەروونی و کولتوورییەکانی ئێمەی گرتۆتەوە. هەر لەبەر ئەم هۆکارگەلە، هەر ڕەخنەیەک کە نابەرپرسیارانە، ناژیرانە یاخود ڕووخێنەر بێت، لەجیات گەشەکردن و نالێڵی، برینێکی قووڵتر دەخاتە سەر دەروونی بەکۆمەڵ، کە چاککردنەوەیان پێویستی بە کات و متمانەی نوێ‌تر/زێدەتر هەیە. ڕەخنە، دەبێت لەگەڵ لۆژیک و ڕێزدا هەبوونی هەبێت؛ ڕەخنەیەک کە تەقینەوەی ڕاستگۆیی و خۆنەویستی و هاندەرێک بێت بۆ بنیاتنانەوە و لێکتێگەیشتنی یەکتر. کەوابوو، چالاکانی ڕاستەقینەی سیاسی کورد لە نێوخۆ و دەرەوەی سنوورەکانی وڵاتێک بە نێوی کوردستان، نابێ چیتر ڕێگە بدەن بەڵا و تۆمەتە سیاسییەکان، بە بیانووگەلی جۆراوجۆر؛ لەوانەش هێرشکردنە سەر سیاسەتڤانان و حیزبە کوردییەکان، لە ژێر لێفە و ڕەخنەی ڕووخێنەردا، چ لە دونیای مەجازی بێت یان لە فۆڕمە پۆپۆلیزمەکەیدا، ڕەگی هیوا و هاوپشتی ببڕێت.

ئەم جۆرە لە ناهومێدی و دابەشبوونە نەک هەر بزووتنەوە سیاسییەکان خاو دەکاتەوە، بەڵکو تۆوی داکشانی دەروونی دەچێنێت کە کۆمەڵگا دەخزێنێتە ناو قەیرانی ناسنامە و شکستی مێژووییەوە. خەبات بۆ سەربەخۆیی تەنیا بەدەستهێنانی مافی سیاسی نییە؛ هەروەها پەیوەستە بە ڕزگارکردنی دەروونیی بەکۆمەڵ و پاراستنی جوامێری “بوون”ی مرۆڤ و کردنەوەی ئاسۆی نوێ بۆ دواڕۆژێکی ئازاد و مرۆڤدۆستانە. ئەرکی ئێمە لە سیاسەت تێدەپەڕێت؛ ئێمە پارێزەری ڕووناکی و هیواین لە دڵی تاریکی گومان و ئازار و بێ‌هیواییدا؛ ئەرکێکی ڕەوەشت‌بەرز و دەروونییە کە ڕاست‌بێژی و بەزەیی و ئاگاداری لە یەکتر، پێش‌مەرجی پێشوەختەن.

ئێمە ڕێگە نادەین تەمومژی لێڵی و بێ‌هیوایی بە جلێکی ڕەنگامەییەوە، بچێتە ناو دەروونی بەکۆمەڵەوە و ئەو ڕووناکییە بکوژێنێتەوە کە ساڵانێکە پارێزراوە. سەربەخۆیی پردێکە بەسەر مێژوویەکی برینداردا بەرەو ئامانجە ڕزگارکەرەکان؛ پردێک لە نێوان خوددی زیانلێکەفتگ و ڕزگارکراو دا. تەنیا بە پاراستنی ئەم پردە دەتوانین بەرەو ئاسۆی گەشاوەتر هەنگاو بنێین. ئەم ڕێبازە تەنیا ڕێبازێکی سیاسی نییە، بەڵکو گەشتێکە لە قوڵایی بووندا، لە چوارچێوەی ڕووناکبیری و دەرووندا؛ سەفەرێک کە بەرپرسیارێتییەکی گەورە و هەمیشەیی لە بەرامبەر هەموو تاکێک و هەموو گروپێکدا هەڵدەگرێت. هیوای ئێمە هێزێکی زیندوو و دینامیکییە کە دەبێت بە وشیاری، ژیری و هاوسۆزی لە دڵی کۆمەڵگادا بپارێزرێت و گەشە بکات؛ چونکە بەبێ ئەم ڕووناکییە، سەربەخۆیی دەبێتە خەونێکی خاو و بێ ئەنجام.

ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان

زیاتر لە ژیانەوە

هەمووی ببینە
ژیانەوە

دیاسپۆرای کورد؛ هێزێکی بێسنوور

بەپێی ڕای ئەمیر حەسەنپوور و شەهرزاد موجاب (٢٠٠٥)، ڕەوتی کۆچکردنەوە بۆ زیادکردنی توخمێکی ترانسنشال بۆ نەتەوەی کورد یارمەتیی دیاسپۆرای کوردی داوە. توخمەکانی دیاسپۆرا، بەتایبەتی لەو سەردەمەدا کە ئەکتەرەکانی ناوخۆ بەهۆی شەڕ و سەرکوتکردن و سانسۆرەوە دەرفەتی خۆنیشاندانیان نییە، داواکارییەکانی نەتەوەی کوردی بۆ…

ژیانەوە

٣٥ ساڵ دوای ڕاپەڕین؛ بۆچی باشووری کوردستان هێشتا لە نێوان نەوت، مووچە و قەیرانی حوکمڕانیدا گیرۆدەیە؟

سێ و پێنج ساڵ دوای ڕاپەڕینی ئازاری ١٩٩١، باشووری کوردستان هێشتا لەبەردەم پرسیارێکی بنەڕەتی و چارەنووسسازدا وەستاوە: بۆچی ئەو هەرێمەی خاوەنی دەیان ملیار دۆلار داهاتی نەوت، سەرچاوەی سروشتی، خاکێکی بەرهەمدار و پێگەیەکی گرنگی ژیۆپۆلیتیکی جوگرافیایییە، نەیتوانیوە سیستەمێکی سیاسی و ئابووریی کارا، شەفاف…

ژیانەوە

لە کوردستانی سیاسییەوە بۆ کوردستانی کولتووری

پرسی بەدەوڵەتبوونی کوردستان بۆ زیاتر لە سەدەیەکە بەردەوام جێگۆڕکێی سیاسی پێ دەکرێت. بە واتایەکی ڕوونتر لە جێی داننان بە مافی سەروەریی سیاسی و دامەزرانی دەوڵەتی کوردستان لە ناوەندەکانی بڕیار و دانوستاندا، بەردەوام بۆ چەمک و فۆرمی بچووکتر و ناسیاسی دابەزێنراوە. ئەم چەمک…