لەنێوان هێڵەکانی پێشەوەدا کورد لەژێر سێبەری جەنگێکی نوێی ناوچەییدا

لەنێوان هێڵەکانی پێشەوەدا

کورد لەژێر سێبەری جەنگێکی نوێی ناوچەییدا

هێلینا باوەرنفایند

هەولێر. لە شەوانی پایتەختی هەرێمی کوردستانی ئۆتۆنۆم لە باکووری عێراق، ئاسمان چیتر تاریک نییە، بەڵکوو دەدرەوشێتەوە.

دەنگی زەنگی ئاگادارکردنەوە، تەقینەوە، و تریشقەی مووشەکە بەرپەرچدەرەکان – بۆ زۆرێک لە دانیشتووان ئەم زنجیرەیە بووەتە دیمەنێکی ئاشنا.

دانیشتووانی ناوچەکە دەڵێن: “ئەمجارەیان جیاوازە، ئەمە ڕێکخراوە.”

لە ڕاستیدا زۆر نیشانە ئاماژە بەوە دەدەن کە تەقینەوەکانی ئەم دواییەی هەولێر بەشێکن لە پەرەسەندنێکی سەربازیی هەماهەنگکراو، کە زۆر لە ململانێیەکی دەسەڵاتی ناوخۆیی گەورەترە.

لە کۆتایی مانگی شوباتەوە، ناوچەکە چەندین جار بووەتە ئامانجی هێرشی مووشەکی و درۆن، کە تێیدا بەتایبەت پێگەکانی هێزە کوردییەکان و دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان کراونەتە ئامانج.

جەنگێک لەناو جەنگدا

ئەم هێرشانە لە چوارچێوەی ململانێیەکی گەورەتردایە: ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی لەنێوان ئێران لە لایەک و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لە لایەکی ترەوە.

لەم نێوەندەدا، کوردستانی عێراق بووەتە شوێنێکی ستراتیژی – لە ڕووی جوگرافییەوە لە ئێرانەوە نزیکە، بەڵام لە ڕووی سیاسییەوە بە توندی بە ڕۆژئاواوە گرێدراوە.

تەنها لە مانگی ئازاردا، باس لەوە دەکرێت کە زیاتر لە 450 مووشەک و درۆن ئاراستەی ناوچەکە کرابن. ئامانجەکان جگە لە فڕۆکەخانەی هەولێر، بنکەکانی پێشمەرگە و بارەگاکانی پارتە ئۆپۆزسیۆنەکانی کوردانی ئێرانیش بوون.

ئەو ڕاستییەی کە زۆرێک لەو مووشەکانە تێکشکێنراون، گۆڕانکارییەکی ئەوتۆ لە تێڕوانینی خەڵکی ناوچەکە دروست ناکات. بۆ خەڵکەکە وێنەکە ڕوونە: هێرشەکان شوێن هێڵێک دەکەون کە پێکهاتە کوردییەکان دەپێکێت – چ لە ڕووی سەربازی و چ لە ڕووی سیاسییەوە.

لۆژیکی تاران

لە ڕوانگەی تارانەوە، ئەم هێڵە شتێکی نوێ نییە.

ساڵانێکە سەرکردایەتی ئێران گروپە ئۆپۆزسیۆنە کوردییەکان وەک مەترسییەک بۆ سەر ئاسایشی خۆی دەبینێت. ئەم گروپانە زۆرجار لە خاکی عێراقەوە کار دەکەن و لەم دواییانەدا چالاکییەکانیان چڕتر کردووەتەوە.

لەگەڵ پێکهێنانی هاوپەیمانییەکی ئۆپۆزسیۆنی کوردی لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦ و بڵاوبوونەوەی یەکەمین ڕاپۆرتەکان دەربارەی ئۆپەراسیۆن لە ناوخۆی ئێراندا، بارودۆخەکە زیاتر ئاڵۆز بوو.

بۆیە هێرشەکانی ئەم دواییە کەمتر وەک پەرچەکردارێکی کتوپڕ دەردەکەون، بەڵکوو زیاتر وەک ستراتیژییەکی پێشوەختە دێنە بەرچاو: لەناوبردنی بزووتنەوە یاخیبووە ئەگەرەکان لەودیو سنوورەکانی خۆیەوە.

تاران پێشتر هۆشداری دابوو کە “هەموو دامەزراوەکان” دەکاتە ئامانج ئەگەر شەڕڤانانی کورد لە خاکی عێراقەوە چالاکی ئەنجام بدەن.

لەنێوان ئومێد و بەکارهێناندا

بۆ زۆرێک لە کورد، بارودۆخەکە دووفاقییە. لە لایەکەوە، بەتایبەت گروپە کوردییەکانی ئێران، خۆیان وەک بەشێک لە ساتەوەختێکی مێژوویی دەبینن: گوشارەکان بۆ سەر ڕژێمی ئێران لە زیادبووندایە، تەنانەت لە ڕێگەی کردەوە سەربازییە دەرەکییەکانەوە. هەندێکیان بە ئاشکرا هیوای ڕووخانی ڕژێم دەخوازن.

لەلایەکی ترەوە، ترسی ئەوە لە زیادبووندایە کە جارێکی تر ببنە کەرەستەی دەستی هێزە دەرەکییەکان. مێژووی کورد دەوڵەمەندە بەو ڕووداوانەی کە تێیدا پشتگیری نێودەوڵەتی بەپێی کات و بەرژەوەندی دراوە و بە هەمان خێرایییش کشێنراوەتەوە.

ئەمجارەش ڕوون نییە کە ئایا ئەکتەرە ڕۆژئاواییەکان تا چ ڕادەیەک بە ڕاستی پشتگیری هێزە کوردییەکان دەکەن – یان تەنها وەک توخمێکی تاکتیکی لە ململانێیەکی گەورەتردا دەیانبینن.

تورکیا وەک بەرەی دووەم

هاوتەریب لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی عێراق، بارودۆخ لە تورکیاش بە گرژی ماوەتەوە. ئەنقەرە ساڵانێکە سیاسەتێکی توند بەرامبەر ڕێکخراوە کوردییەکان، بەتایبەت پەکەکە، پەیڕەو دەکات و بەردەوام ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە باشووری ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکە و باکووری عێراق ئەنجام دەدات.

پەرەسەندنی گرژییەکان لەگەڵ ئێران، گوشارەکان بۆ سەر تەواوی ناوچە کوردییەکان زیاد دەکات: لە کاتێکدا تاران دژی گروپە کوردییەکانی ئێران دەجوڵێتەوە، تورکیاش هەر جۆرە بەهێزبوونێکی ئۆتۆنۆمیی کورد وەک هەڕەشەیەکی ئەمنی دەبینێت. بەم شێوەیە، ڕێڕەوێکی جیۆپۆلیتیکی لە ناسەقامگیریی هەمیشەیی دروست بووە – لە ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵەوە تا باکووری عێراق و سنوورەکانی ئێران.

تێڕوانین و واقیع

وتەی زۆرێک لە دانیشتووانی هەولێر کە دەڵێن ئێران “هێرشێکی ڕێکخراوی دژی کورد” دەستپێکردووە، هەرچەندە ڕەهەندێکی سیاسی و توند و تیژی هەیە، بەڵام بێ بنەما نییە.

هەرچەندە هێرشەکان بە فەرمی دامەزراوەکانی ئەمریکا و ژێرخانە سەربازییەکان دەکەنە ئامانج، بەڵام هەڵبژاردنی دووبارەی ئامانجەکان – میلیشیا کوردییەکان، گروپە ئۆپۆزسیۆنەکان و پێکهاتە ئەمنییە ناوچەییەکان – ئەوە نیشان دەدەن کە کوردەکان تەنها “زیانی لاوەکی” نین، بەڵکوو بەشێکن لە حیساباتی ستراتیژی.

ئاسۆ

گۆڕانکارییەکانی هەولێر نیشانەی گۆڕانکارییەکی گەورەترن: ململانێ لەگەڵ ئێران ڕەهەندێکی ناوچەیی وەرگرتووە – و کوردەکان جارێکی تر لە خاڵێکی یەکتربڕینی مەترسیداردان.

ئەوەی کە ئایا کورد دەتوانێت لەمەدا هێزێکی سیاسی بەدەستبهێنێت یان جارێکی تر لەنێوان بەرژەوەندیی هێزە گەورەکاندا دەهاڕدرێت، هێشتا دیار نییە. تەنها شتێک کە پشتڕاستکراوە ئەوەیە: تەقینەوەکانی ئاسمانی هەولێر کۆتایی پەرەسەندنەکان نین، بەڵکوو لوتکەی کاتیی ئەوانن.

__

سەرچاوەکان (بە کورتی):

• هێرشەکانی ئێران بۆ سەر هەرێمی کوردستان ٢٠٢٦، ویکیپیدیا.
• تەقینەوە لە نزیک فڕۆکەخانەی هەولێر، ئەلعەرەبیە / AFP (٣١.٠٣.٢٠٢٦).
• پۆڵ ایدۆن: درۆنی میلیشیاکان بۆردومانی کوردستانی عێراق دەکەن، فۆربس (٠٢.٠٣.٢٠٢٦).
• ڕاپۆرت لەسەر هێرشەکان لە کوردستان، ڕووداو (١٥.٠٣.٢٠٢٦).
• شەڕڤانانی کوردی ئێران هیوای ڕووخانی ڕژێم دەخوازن، لۆمۆند (١١.٠٣.٢٠٢٦).
• میلیشیاکانی سەر بە ئێران لە عێراق، گاردیان (ئازاری ٢٠٢٦).

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ١٤ی خاکەلێوەی ٢٧٢٦ی کوردی

 باوەرنفایند، هێلینا (٢٠٢٦):لەنێوان هێڵەکانی پێشەوەدا، کورد لەژێر سێبەری جەنگێکی نوێی ناوچەییدا. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.