بیروڕا
بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٣٠ی جۆزەردانی ٢٧٢٥ی کوردی
محەمەد، پێشڕەو (٢٠٢٥): ئیسرائیل، ئێران، کوردستان: چەپ و ئیسلامیی و هیومانیست. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.
فرانتز نۆیمان، فەیلەسوف و یاساناسی ئەڵمانیی، لە ١٩٤٥ دەنووسێت: «ئەڵمانیای نازیی تەنها دەبێت لەڕێگەی هاوپەیمانیی میلیتاریی وڵاتانی دیموکراتەوە لەناوببرێت. ئەڵمانیای نازیی خۆبەخۆ و لەناوەوە لەناوناچێت». چەپەکان ئەفسانەیەکیان بڵاوکردووەتەوە: پرۆلیتاریا و هەژاران ستەمکاریی دەڕووخێنن. ٤٥ ساڵە ئێران سەرچاوەی تیرۆر و تاوانە. ئێران تەنها بە هێزی میلیتاریی لاواز دەبێت یان دەڕووخێت، وەک ئێستا دەبینین. هەر هەوڵێک پێچەوانەی ئەمە، هەوڵە بۆ هێشتنەوەی ڕژێم.
.
ئیسرائیل، ئێران و کوردستان: چەپ و ئیسلامیی و هیومانیست
١- دەوڵەت تەنها دامەزراوەی ناو مێژووی مرۆڤە توانیویەتی مرۆڤەکان لە یەکەیەکی شارستانییدا یەکبخات. پێش دەوڵەت سێ دامەزراوەی دیکە هەبوون: کۆمەڵگەی سەرەتایی، ئیمپراتۆریی و سەردەمی کۆیلایەتیی، سەردەمی ئایین، لەگەڵ سەردەمی دەوڵەت. تەنها لە سەردەمی دەوڵەتدا چەمکەکانی مرۆڤ و هاووڵاتیی و دیموکراسیی دەرکەوتن. دەوڵەت سەرەکییترین دەستکەوتی شارستانێتیی مرۆییە. لە دەرەوەی دەوڵەتدا مێژوو سەلماندوویەتی، «مرۆڤ گورگی مرۆڤە». ئەفسانەی «مرۆڤ بە سروشت باشە»، لە هیچ قۆناغێکی مێژووی مرۆییدا بوونی نەبووە. پەروەردەی گشتیی کە یەکەمجار لە دەوڵەتدا ڕوودەدات مرۆڤ بەرەو قبووڵکردنی یاسا مەدەنییەکان دەبات.
٢- هەر کەسێک لەنێو نەتەوەی بێدەوڵەتدا بانگەشەی دژە-دەوڵەتبوون بکات هەم سیاسەتی دەوڵەت و نەتەوەی سەردەست و داگیرکەر بەهێز دەکات، هەم دەیەوێت کۆمەڵگە بگەڕێنێتەوە بۆ قۆناغی بەربەریزم. کورد هەرکاتێک باس لە بێدەوڵەتیی بکات، بیەوێت یان نا، خزمەت بە ئەجێندای تورکیی، ئێرانیی و عەرەبیی دەکات. ئەوەی ناسیۆنالیزمی تورکیی، ئێرانیی و عەرەبیی لێیدەترسێت و لێی تۆقیوە، ئیسرائیل نییە، کوردستانە. کورد خەیاڵی ئەم ناسیۆنالیزمانەی تێکداوە. ڕێگەی سێیەم بوونی نییە. کورد ناتوانێت بەو هەموو ماڵوێرانیی و زیانەی بەری کەوتووە، حەماڵێتیی بۆ نەتەوە و دەوڵەتەکانی دیکە بکات کە تەنها بە هیلاکبوونی خۆی کۆتایی دێت.
٣- هەرکەسێک لەناو کورد لە دۆخی جەنگی ئیسرائیل-ئێران-دا دژایەتیی جەنگ بکات ڕاستەوخۆ خزمەت بە سیاسەتی ئێرانیی دەکات. خامەنەیی و ئیسلامییەکانی ئێران هەموو هەوڵێکیان لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییدا ئەوەیە جەنگەکە بووەستێت، چونکە بە زیانیانە و ئەم جەنگە بەردەوام بێت، ئێران دەکەوێت. جا تۆی کورد دەبێت پێتخۆش بێت ئیمپراتۆرییەکی وەهمیی بکەوێت، کە هەم بەشێکی وڵاتی تۆی داگیرکردووە و هەم هێرشدەکاتە سەر بەشەکەی دیکە و هەم بەرهەمهێنەری تیرۆریزمە لە هەموو ناوچەکەدا. ئێران تەنها ئەوکاتە بەدیموکراتیی دەبێت ئەگەر دابەش ببێت و بچووک بکرێتەوە و نەتەوەکان مافی خۆیان وەرگرن. تۆ دژی ئەمە بیت، کەواتە زوڕنالێدەری فاشیزمی ئێرانییت. چەپ و ئیسلامیی کورد پێیانوایە دژایەتییکردنی جەنگی ئیسرائیل لە غەزە و لەسەر ئێران دەیانکات بە مرۆڤدۆست، بەس دژایەتییکردنی جەنگی تورکیی، عەرەبیی و ئێرانیی لەسەر کورد، دەیانکات بە ناسیۆنالیست.
٤- بەدرێژایی مێژووی ئێران، وڵاتەکە لانکەی ئایدیۆلۆژیای نازیزم بووە و بەمجۆرە ماوەتەوە. هەمیشە هەڕەشە بووە لەسەر جووەکان لەسەرتاسەری جیهان. ئەحمەدی نەژاد بە ئاشکرا لە کۆنفرانسی «بەدرۆخستنەوەی هۆلۆکۆست» لە تاران، دەڵێت چەکی ئەتۆمیی بۆ سڕینەوەی ئیسرائیلە. پرسی فەڵەستین پرسێکی ئاڵۆزە، نابێت تێکەڵ بەمە بکرێت، بەڵام ئێران نیوەی جیهانی ئیسلامیی دژی ئیسرائیل بەگەڕ خستووە.
٥- کاردانەوەی ئەخلاقیی گرنگە بەڵام لە واقیعدا ئەگەر نەتوانێت لە ئاڵۆزیی دۆخەکە تێبگات، بەرەو هەژانی دەروونیی و پاشان بەرەو توندوتیژیی دەڕوات.
٦- فرانتز نۆیمان، فەیلەسوف و یاساناسی ئەڵمانیی، لە ١٩٤٥ دەنووسێت: «ئەڵمانیای نازیی تەنها دەبێت لەڕێگەی هاوپەیمانیی میلیتاریی وڵاتانی دیموکراتەوە لەناوببرێت. ئەڵمانیای نازیی خۆبەخۆ و لەناوەوە لەناوناچێت». چەپەکان ئەفسانەیەکیان بڵاوکردووەتەوە: پرۆلیتاریا و هەژاران ستەمکاریی دەڕووخێنن. ٤٥ ساڵە ئێران سەرچاوەی تیرۆر و تاوانە. ئێران تەنها بە هێزی میلیتاریی لاواز دەبێت یان دەڕووخێت، وەک ئێستا دەبینین. هەر هەوڵێک پێچەوانەی ئەمە، هەوڵە بۆ هێشتنەوەی ڕژێم.
٧- ئێران و جیهانی ئیسلامیی (و چەپی هاوپەیمانی) نایانەوێت ئەو شتە بڕوخێت کە پێیدەڵێن «ڕژێمی زایۆنیی»، بەڵکو هەموویان خەون بە قڕکردنی یەکجارەکیی جووەوە دەبینن. دروشمی «لە ڕووبارەوە بۆ دەریا فەڵەستین ئازاد دەبێت» واتا فڕێدانی جووەکان بۆ ناو دەریا. ئەمە خەونی هیتلەر بوو، هاینریش هیملەر پارەی تەرخانکردبوو بۆ بەرهەمهێنانی بزووتنەوەیەکی ڕادیکاڵی فەڵەستین بۆ داهاتوو ببێتە کێشە بۆ ئیسرائیل.
بابەتەکانی تری بلاگی ژیانەوە
سوریا و کوردەکان کشانەوە، مەرسووم و هاوسەنگییە لەرزۆکەکەی سەر فورات
سوریا و کوردەکان کشانەوە، مەرسووم و هاوسەنگییە لەرزۆکەکەی سەر فورات هێلێنا باوەرنفایند سوریا و کوردەکان کشانەوە، مەرسووم و هاوسەنگییە لەرزۆکەکەی سەر فورات چەندین ساڵە لە سوریا، ڕووباری فورات لە تەنها ڕووبارێک [...]
هەنگاوێک بەرەو ڕزگاری
هەنگاوێک بەرەو ڕزگاری شەهلا دەباغی هەنگاوێک بەرەو ڕزگاری بۆ دەبێ لە سەر ئەو کوشتارەی لە شارە فارسەکان دەکرێ وەدەنگ بێین؟ کە دەشزانین کوشتار لە ڕۆژهەڵاتیش بەردەوامە. دوای سەرکەوتن بەسەر ڕێژیمدا دەبێ [...]
ئێران؛ چارەی قەیران بە قەیرانی نوێ
ئێران؛ چارەی قەیران بە قەیرانی نوێ هەردی مهدی ئێران؛ چارەی قەیران بە قەیرانی نوێ لە سی ساڵی ڕابردوودا ئێران چەندین قەیرانی ڕیشەیی ڕووبەڕوو بووەتەوە، کێشەی سەرەکیی دەوڵەت ئەوەبوو لەبری ئەوەی قەیران [...]
ئێران لە نێوان لەرزینى ناوخۆیی و گوشاری دەرەکیدا
ئێران لە نێوان لەرزینى ناوخۆیی و گوشاری دەرەکیدا هێلێنا باوەرنفایند ئێران لە نێوان لەرزینى ناوخۆیی و گوشاری دەرەکیدا تاران لە کۆماری ئیسلامیی ئێراندا، نیشانەکانی قەیرانێک خەریکە چڕ دەبنەوە کە لە ئاڵۆزییە [...]
ئێران وەردەمو گۆڕانكارییەكانە و ئێمەی كورد ڕۆژهەلاتو كوردستانیەنە
ئێران وەردەمو گۆڕانكارییەكانە و ئێمەی كورد ڕۆژهەلاتو كوردستانیەنە هەرمان ڕۆژهەڵات ئێران وەردەمو گۆڕانكارییەكانە و ئێمەی كورد ڕۆژهەلاتو كوردستانیەنە دماو دابەشكریای جوغڕافیاو كوردستانی بەهۆو ئەنجامەكاو شەڕە نگریسە جیهانییەكا بە ڕێككەوتەی زلهێزەكا پەیمانە [...]
نیگای شۆڕشگێڕ
نیگای شۆڕشگێڕ دانا حەمید نیگای شۆڕشگێڕ لە قووڵایی مێژووی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، بەرەنگاریی تەنیا کاردانەوەیەکی سیاسیی کاتی نییە بەرانبەر بە ستەمێکی دیاریکراو، بەڵکو کردەیەکی وجودیی بەردەوامە بۆ سەلماندنی «بوون» لە بەرانبەر ستراتیژییەتێکی [...]
