سوریا و کوردەکان

کشانەوە، مەرسووم و هاوسەنگییە لەرزۆکەکەی سەر فورات

چەندین ساڵە لە سوریا، ڕووباری فورات لە تەنها ڕووبارێک زیاترە. ئەو نیشانەی هێڵێکی جیاکەرەوەی سەربازی، سیاسی و سیمبۆلییە لە وڵاتێکدا کە لە ساڵی ٢٠١١وە سیستەمی دەوڵەتی تێیدا پارچەپارچە بووە.

ئەو ڕووداوانەی لە ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای ئەم ڕووبارە ڕوویان داوە، بەشێکن لە مێژوویەکی درێژی گۆڕانی هاوپەیمانییەکان، بەڵێنە شکێنراوەکان و دەستێوەردانی دەرەکی – هاوکات ئەوەش نیشان دەدەن کە هاوسەنگیی ئێستای هێز چەندە لەرزۆکە.

ئێوارەی دوێنێ، مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) کە کورد تێیدا باڵادەستە، دوای ڕاوێژکردن لەگەڵ “وڵاتانی دۆست”، کشانەوەی یەکەکانانی لە ناوچەی دێرەزوور لە ڕۆژهەڵاتی فورات ڕاگەیاند.

دەربڕینەکان بە شێوەیەکی بەرچاو ناڕوون بوون، بەڵام پەیامەکە ڕوون بوو: کوردەکان، کە لە ساڵانی ڕابردوودا بە پاڵپشتی ئەمریکا “دەوڵەتی ئیسلامی” (داعش)یان تێکشکاندبوو، لە ناوچەیەک دەکشێنەوە کە لە ڕووی ستراتیژی و سیمبۆلییەوە گرنگییەکی زۆری هەیە.

تەنها چەند کاتژمێرێک دواتر، دیمەشق سوودی لەو بۆشاییە وەگرت کە دروست بوو.

بەیانییەکەی، یەکەکانی سوپای سوریا چوونە ناو دێرەزوور و بەبێ شەڕ شارەکەیان کۆنترۆڵ کرد.

بۆ ڕژێم، ئەمە سەرکەوتنێکە کە قۆناغەکانی پێشووی جەنگ وەبیر دەهێنێتەوە، کە تێیدا نەک باڵادەستیی سەربازی، بەڵکوو بەکارهێنانی زیرەکانەی هەلومەرجە سیاسییەکان دەرفەتی دەستکەوتی زەوی و زاری بۆ ڕەخساندوون.

لە شەودا هەنگاوێک نرا کە ئامانج لێی گەیشتنە بە سازان – یان لانی کەم دەکرێت، بەو شێوەیە بخوێنرێتەوە.

ئەحمەد ئەلشەرع دەقێکی واژۆ کرد کە مافەکانی کورد گەرەنتی دەکات و ڕێگەیان پێدەدات بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان، بەو مەرجەی چەکدار نەبن.

ئەم جۆرە بەڵێنانە لە مێژووی سوریادا نەریتێکی درێژ و دووفاقیانەیان هەیە؛ هەر لە سەردەمی حافز ئەلئەسەد و دواتریش لە سەردەمی بەشاری کوڕیدا، دڵسۆزیی کورد و پێدانی ئیمتیازاتی سنووردار هەمیشە وەک ئامرازێک بەرامبەر یەک بەکارهێنراون، بەبێ ئەوەی کۆتایی بە پەراوێزخستنی بنەڕەتیی کورد بهێنرێت.

دەرکردنی ئەم دەقە لەم کاتەدا، لە واشنتۆن وەک ڕێکەوت نابینرێت. ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ باس لە نیگەرانییەکی گەورەی حکومەتی ئەمریکا دەکات سەبارەت بە هەنگاوەکانی تورکیا و سوریا دژی هاوپەیمانە کوردەکانی ئەمریکا.

بەپێی ڕاپۆرتەکە، واشنتۆن دەترسێت کە کردەوە سەربازییە هاوبەشەکانی ئەنقەرە و دیمەشق بۆ ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی فوراتیش پەرە بستێنێت – ئەو ناوچانەی کە تا ئێستا وەک دوا پەناگەی ئارامی هەسەدە دەبینران.

بەگوێرەی زانیارییەکانی ئەو ڕۆژنامەیە، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا، لە پشت پەردەوە هەڕەشەی دووبارە سەپاندنەوەی سزاکانی لە سوریا کردووە ئەگەر دیمەشق پەیوەندییەکانی لەگەڵ کورد ئاسایی نەکاتەوە.

باس لەوە دەکرێت کە ئەم هەڕەشەیە کاریگەریی سەرەکی هەبووە لەسەر ڕاگەیاندنی مەرسوومە سەرۆکایەتییەکەی دوێنێ.

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، کە لە بەشێکی سوریا کشاوەتەوە، جارێکی دیکە هەوڵ دەدات لە ڕێگەی گوشاری ئابوورییەوە کاریگەریی سیاسی خۆی بسەپێنێت.

ئەم بارودۆخە وەرچەرخانەکانی پێشووی جەنگی سوریا وەبیر دەهێنێتەوە: کوردەکان لە نێوان هێزە ناوچەییەکان و بەرژەوەندییە جیهانییەکاندا گیریان خواردووە، سوودە سەربازییەکەیان دانی پێدا دەنرێت، بەڵام پارێزبەندییە سیاسییەکەیان بە لەرزۆکی دەمێنێتەوە.

تورکیا هەر جۆرە ئۆتۆنۆمییەکی کوردی لەسەر سنوورە باشوورییەکانی وەک هەڕەشە دەبینێت، دیمەشق دەیەوێت کۆنترۆڵی خاکەکەی وەربگرێتەوە، و واشنتۆنیش بەدوای سەقامگیریدا دەگەڕێت بەبێ ئەوەی خۆی بە شێوەیەکی هەمیشەیی پابەند بکات.

ئەوەی کە ئایا کشانەوەی هەسەدە و مەرسوومەکەی دیمەشق دەبنە هۆی هێوربوونەوەیەکی بەردەوام یان تەنها قۆناغێکی کاتی دەبن لە ململانێیەکی درێژخایەندا، هێشتا ڕوون نییە. تەنها شتێک کە پشتڕاستە ئەوەیە: لەسەر ڕووباری فورات جارێکی دیکە هێڵەکان دەگۆڕدرێن – و لەگەڵیاندا هیوا و ترسەکانی گەلێک کە لە مێژووی سوریادا زۆر جار بووەتە قوربانیی بەرژەوەندیی هێزە بیانییەکان.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٢٨ی بەفرەنباری ٢٧٢٥ی کوردی

باوەرنفایند، هێلێنا (٢٠٢٥): سوریا و کوردەکان، کشانەوە، مەرسووم و هاوسەنگییە لەرزۆکەکەی سەر فورات. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.