هێرشکردنە سەر ئێران

ئایا ڕۆژانی پێنجشەممە مێژوو دەنووسرێت؟

هەندێک ڕستە هەن وەک ڕاپۆرتی کەشوهەوا وان، تەنیا جیاوازییان ئەوەیە لەبری پەستانی نزم، فڕۆکەهەڵگریان تێدایە. “هێرشکردنە سەر ئێران” یەکێکە لەو ڕستانە. وەک بەرەی توندوتیژی هەورەبرووسکەیەک بەسەر کەنداوی فارسەوە وەستاوە و بەو لەسەرخۆییەی شرۆڤەکارێکی بۆرسە پێشکەش دەکرێت. مرۆڤ دەزانێت: بارودۆخەکە پڕ لە هەژان دەبێت. بەڵام کەی بە وردی؟ ئەوەیان دیسان تەنیا “ئەو” دەیزانێت.

ئەمجارەیان، وەک دەگوترێت، هەموو شتێک جیاواز دەبێت. نەک وەک ئەو شەڕەی پێی دەگوترا “شەڕی دوازدە ڕۆژە”، کە لە ئەرشیفی مێژووی سەربازیدا لە شوێنێک لە نێوان “دەستێوەردانی کورتخایەن” و “دەرچەکە لە کوێ بوو؟” پۆلێن کراوە. نەخێر، ئەمجارە هێزی دەریایی ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت. دەریا دەبێتە شانۆ، فڕۆکەهەڵگرەکان دەبنە کەرەستەی نمایش، و لە شوێنێک لە پشتەوە موشەکی کەناراوەکان خۆیان حەشار داوە، کە دیارە بڕیاریان داوە مێژوو بنووسنەوە – ئەویش بە پیتە گەورەکان.

ئێران، وەک لە سەرچاوە ئاگادارە بەڵام تووڕەکانەوە دەبیسترێت، ئامانجی ئەوەیە کەشتیی “ئەبراهام لینکۆڵن” نوقم بکات. مرۆڤ حەز دەکات ئەوە زیاد بکات: پڕۆژەیەکی پڕ لە تەماحە، بەتایبەت کە کەسایەتییە مێژووییە خاوەن ناوەکە خۆیشی کاتی خۆی ڕووبەڕووی بارودۆخی سەخت ببووەوە. بەڵام ئەگەر سەربکەون، وەک بەو تانەو تەشەرە وشکەی لە کاتی قەیرانەکاندا باوە دەگوترێت: “ئیتر پێناچێت کاتیان بۆ نزا کردن مابێت”. ئەمە تۆنی دەنگی سەردەمی ئێستایە: لە نێوان قیامەت و قەشمەریدا.

لە هەمان کاتدا، تابلۆ ستراتیژییەکە تا بڵێی سەرنجڕاکێشە. نزیکەی ٢٠ بۆ ٣٠ بنکەی ئەمریکی لە کەنداوی فارس – ژمارەیەک کە وەک زنجیرە چێشتخانەیەکی مامناوەند دەنگی دەداتەوە. سیستەمی موشەکی مەودا مامناوەندی ئێران، وەک دڵنیایی دەدرێت، تەنیا یەک ئامانجی هەیە: وێرانکردنی تەواوەتی ئەوان. بۆ ئەو شوێنانەی دوورترن، موشەکی مەودا دوور ئامادە کراون، کە دەتوانرێت وەک “اشتراکی پریمیۆم”ی ڕێگری سەربازی هەژمار بکرێن.

بەڵام هێشتا: هەرکەسێک پێی وابێت ئەمە بەراوردێکی سادەیە، لە تانەو تەشەری مێژوو تێناگات. دەگوترێت هیچ بەراوردێک لە نێوان تواناکانی ئەمریکا و ئێراندا نییە. وە لە هەناسەی دواتریشدا: ئێران چەکی ناسراو و نەناسراوی هەیە کە دەتوانن زیانی گەورە بگەیەنن. خاڵ. ڕاستییەکە پێدەچێت لە شوێنێک بێت لە نێوان “داگرتنی دوگمەیەک” و “کاریگەریی سوپرایز””.

نابێت ئەوە لەبیر بکەین کە ئەمریکییەکان لە عێراق و ئەفغانستان ئەزموونیان کۆ کردووەتەوە، کە دەتوانرێت بە شێوەیەکی ئەدەبی بە “پڕ لە وانە” وەسف بکرێت. هەندێک دەڵێن پێویستمان بە ئێران نییە بۆ ئەوەی باری سەرشانمان قورستر بێت. هەندێکی تریش قەناعەتیان وایە دەتوانرێت بە داگرتنی دوگمەیەک وڵاتەکە پەک بخرێت. لە واشنتۆن بە شێوەیەکی نەریتی شارەزان لە داگرتنی دوگمەکان – پرسیارەکە تەنیا ئەوەیە کە چ جۆرە وایەر و هێڵێک لە پشت ئەو دوگمانەوەیە.

لەو نێوەندەدا، نیشانەکان ڕوو لە زیادبوونن. کەرەستە سەربازییەکان دەگوازرێنەوە، بنکەکانی وەک “تەنەف” و “شەدادی” بە پەلە چۆڵ دەکرێن. هیچ شتێک بە ڕێکەوت ڕوونادات، بەتایبەت لە بواری سەربازیدا. کاتێک هێزەکان لە شتێک نزیک دەبنەوە، زۆربەی کات بۆ ئەوە نییە سەیری ئاوابوونی خۆر بکەن، بەڵکو بۆ ئەوەیە ئامادە بن. نزیکتر. خێراتر. دەستبەجێ.

لە شوێنێکی تاران، عەلی لاریجانی، بەرپرسی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی، ڕایدەگەیەنێت کە هیچ نامەیەکی نووسراویان نەناردووە و هیچ وادەیەک بۆ دانوستانی نوێ نییە. ئەمە نزیکە لە ڕەتکردنەوەی بانگهێشتێکی نانی ئێوارە: “ئەم هەفتەیە بەداخەوە نابێت”.

بەشێکی ئەم شەڕە دەروونییە. تەنیا موشەک و بۆمب نییە، بەڵکو وێنە، ڤیدیۆ و گێڕانەوەکانن. دەستکاری کراو، ساختە، زیادەڕەوی تێدا کراو – هەمووی پێشتر بینراوە. جەنگی مۆدێرن هێندەی لە ناو مێشکەکاندا دەکرێت، هێندە لەسەر ڕادارەکان نییە.

چی دەمێنێتەوە؟ ڕەنگە ئەو تێگەیشتنە تاڵە بێت کە مرۆڤ دەزانێت چۆن دەست پێ بکات، بەڵام کەمجار دەزانێت چۆن کۆتایی پێ بهێنێت. نابێت هیچ دوژمنێک بە کەم سەیر بکرێت، نە بچووک و نە گەورە. و ڕۆژانی پێنجشەممە، بە هۆکارێکی نادیار، کێشکردنێکی تایبەتیان بۆ ڕووداوە دراماتیکییەکان هەیە.

“هیچ شتێک لە ئێوارەیەکی پێنجشەممە جوانتر نییە”، ئەمە بە ئیمۆجییەکی پێکەنینەوە دەگوترێت کە گومان دەکرێت پێکەنینێکی تاڵ بێت. سیاسەتی جیهان لە ساڵی ٢٠٢٦دا: کەمێک ستراتیژ، کەمێک خۆبەگەورەزانین، زۆرێک دەروونناسی – و هەمیشە ئەو ئومێدە کزەی کە لە کۆتاییدا دوگمەکە دانەگیرێت.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٢٥ی ڕێبەندانی ٢٧٢٥ی کوردی

باوەرنفایند، هێلێنا (٢٠٢٦):هێرشکردنە سەر ئێران، ئایا ڕۆژانی پێنجشەممە مێژوو دەنووسرێت؟. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.