قاسملوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داوای “پشتیوانیی مەعنەوی و سیاسی”ی کرد. جەختی لەوە کردەوە کە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران (حدکا) هەمیشە هەڵوێستێکی ڕوونی بەرامبەر تیرۆر و بارمتەگرتن هەبووە؛ هەروەها ئەو بەڵگەنامەیەی کە لە “سمیناری تیرۆری پاریس” پێشکەشی کردبوو و تێیدا تیرۆری وەک ئامرازێک بۆ بزووتنەوە شۆڕشگێڕییە ڕزگاریخوازەکان ڕەت کردبووەوە، ڕادەستی بەرپرسی بەشی سیاسیی ئەمریکا کرد. ناوبراو نیگەرانیی خۆی دەربڕی کە چۆن سەرۆکی ئەمریکا کۆمەڵە ئەفغانییەکی توندڕەوی “پەرته‌وازە” قبووڵ دەکات و بەردەوامە لە پشتیوانیی گرووپە “ناجێگیرەکانی نیکاراگوا”، کەچی لە پشتگوێخستنی “گرووپە دێموکراتییە ڕاستەقینەکان” تێنەدەگەیشت کە بۆ “مافەکانی جیهانییەکانی مرۆڤ” تێدەکۆشن.
قاسملوو وتی ١٠ بۆ ١٢ هەزار پێشمەرگەی چالاکی هەیە و بەهۆی کێشەی لۆجستییەوە ناتوانێت ژمارەی زیاتر “بەخێو بکات”؛ بەڵام ئاماژەی بەوە کرد کە لە کاتی پێویستدا دەتوانێت چەند هێندەی ئەو ژمارەیە ڕابکێشێت. ئەوەشی خستە ڕوو کە لەنێو کوردانی ئێراندا هیچ ڕکابەرێکی ڕاستەقینەی نییە و “هەشتا لەسەدیان” پشتیوانیی لێ دەکەن، هەروەها بە گاڵتەجاڕییەوە ڕەتی کردەوە بە دۆخی عێراق بەراورد بکرێت و وتی: “لە ئێران وەها شتێک نییە کە کوردێک بە ناوی تەها مەعرووفەوە ببێتە جێگری سەرۆک‌کۆمار یان کورد پۆستی وەزارەتیان هەبێت. ئەو کەسانەی کە لە عێراق بە جاش ناسراون، لە ئێراندا بوونیان نییە.”
قاسملوو لە کاتی داوای پشتیوانیی ئەمریکادا بەتایبەت جەختی لەوە کردەوە کە داوای پارە و چەک ناکات و وتی: “بەدڵنیاییەوە مرۆڤ هەمیشە زیاتری دەوێت، بەڵام ئێمە بەشی خۆمانمان هەیە.” نەیویست سەرچاوەی داراییەکەی ئاشکرا بکات؛ تەنیا وتی “هەموو بنەماڵەیەک لە کوردستان بە ویستی خۆیان هاوکاریی دەکەن.” قاسملوو بە گەشبینییەوە باسی داهاتووی کرد و وتی پشتیوانییەکەی لە کوردستانی ئێران “وەک شاخ پتەوە.” وتیشی ئامادەیە ٢٥ ساڵی تر لە شاخەکان بەرگە بگرێت، بەڵام ئەگەر خومەینی بەم زووانە بمرێت، لەوانەیە “تاران تووشی ئاڵۆزییەکی قووڵ ببێت” و ئابووریی ئێرانیش لە “هەڵوەشاندنەوەیەکدایە”.
ئاماژەی بەوە کرد کە بەتایبەت لە بەغدا زۆر بێزارە و ئەگەر ناچار نەبێت ناچێتە ئەوێ. وتی ڕقی لە شای ئێران بووە “بەڵام خومەینی زۆر لەو خراپترە.” لە ساڵی ١٩٧٩ دوو جار لەگەڵ خومەینی کۆبووەتەوە و “بەرەوڕووی درۆی ڕووت بووەتەوە.” دواتر قاسملوو لێکدانەوەیەکی بۆ “تەقیە” (فێڵکردن لەپێناوی ئامانجێکی بەرزتر) کرد وەک بەشێکی بنەڕەتیی کەسایەتیی شیعە؛ بەرپرسی بەشی سیاسیی ئەمریکاش وتی ئەوان لەم بارەیەوە چەند وانەیەک فێر بوون.
قاسملوو دانی بەوەدا نا کە حیزبەکەی بە تەنیا ناتوانێت ڕژێم بڕووخێنێت و پێویستی بە هاوپەیمانی لەگەڵ گرووپە ئۆپۆزیسیۆنەکانی تری ئێران هەیە. وتیشی ڕژێم خاوەنی پشتیوانییەکی بەرفراوانە، وەک “سەدان هەزار مەلایەک کە بژێوییان لە مەترسیدایە” و ڕووخاندنی ئاسان نابێت.
بەرپرسی بەشی سیاسیی ئەمریکا وتی ڕای گشتیی ئەمریکا سۆزی بۆ پرسی کورد هەیە، بەڵام زانیاریی پێویستی لەسەر نییە و پێشنیاری کرد قاسملوو پەیوەندی لەگەڵ ڕۆژنامەنووسان دروست بکات. قاسملوو وتی لەم سەردانەی بەغدا، کێشەی ڤیزای “جۆناتان ڕاندال”ـی پەیامنێری واشینگتن پۆستی چارەسەر کردووە، کە کتێبی لەسەر کورد نووسیوە و چواردە کاتژمێر دیمانەی لەگەڵ کردووە. قاسملوو بە داخەوە وتی کە سۆڤیەت هەمیشە حیزبی دێموکراتی بە ڕێکخراوێکی سەر بە ئەمریکا بینیوە، ئەمریکییەکانیش هەمیشە بە گومانەوە سەیری سۆڤیەتیان کردووە، لە کاتێکدا حیزبی دێموکرات لە ڕاستیدا هیچ دۆستێکی نییە و وتی: “تاکە دۆستی ئێمە شاخەکانن.”
قاسملوو کە پیاوێکی باڵامامناوەند و لاواز بوو، سەرەڕای ئەوەی قژی سپی هەڵگەڕابوو، بەڵام وەک گەنجێکی چالاک دەجووڵایەوە. چیرۆکبێژێکی لێهاتوو بوو و قسەکانی هەمیشە بە جۆرێک لە گاڵتە و گەپ دەڕازاندەوە.
ئەمە ڕاپۆرتێک بوو کە لە ١٦ی شوباتی ١٩٨٨ لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا بۆ واشینگتۆن نێردرابوو، کە ساڵانێک دواتر لە بەڵگەنامەکانی “ویکیلیکس”دا بڵاو کرایەوە.
ئەو ڕۆژە، دوای ئەوەی باڵیۆزی ئەمریکا لە ڕێگەی باڵیۆزی سوێدەوە داوای کۆبوونەوەی کردبوو، دوکتور قاسملوو بۆ نانی نیوەڕۆیەکی شەش کاتژمێری بانگهێشت کرابوو. وردەکارییەکانی کۆبوونەوەکە و کورتەیەک لە ژیاننامەی قاسملوو بە مۆری “بەڵگەنامەی نهێنی” بۆ واشینگتۆن نێردرابوو.
لە بەڵگەنامەکەدا هاتووە کە دوکتور قاسملوو “سەرەڕای ئەوەی ئینگلیزییەکەی لە ئاستی شەشەمدا بوو (پاش کوردی، فارسی، عەرەبی، فەرەنسی و چیکی)، بەڵام وەک کەسایەتییەکی زۆر ڕاشکاو، وردبین و کاریگەر دەرکەوت.” ئەو لە سەردانەکانیدا بۆ بەغدا، کە هەر پێنج بۆ حەوت مانگ جارێک بۆ چوون بۆ ئەورووپا دەیکرد، زۆرتر لەگەڵ باڵیۆزانی سوێد و فەرەنسا کۆ دەبووەوە.
لەو سەردەمەدا گرژییەکی زۆر لەنێوان هێزە کوردییەکان و وڵاتانی ئەورووپیدا هەبوو، چونکە پێشمەرگەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (YNK) بە سەرۆکایەتیی جەلال تاڵەبانی، سێ ئیتاڵییان بە بارمتە گرتبوو و قاسملوو هەوڵی ناوبژیوانیکردنی دەدا. لە کۆبوونەوەکەیدا لەگەڵ بەرپرسە ئەمریکییەکە، باسی ئەوەی کرد کە لەگەڵ باڵیۆزی ئیتاڵیا “تۆسکانی” کۆ بووەتەوە و بەڵێنی داوە هەموو هەوڵێک بۆ ئازادکردنی ئەو سێ ئیتاڵییە بدات.
دوو هەفتە دواتر، ئەو سێ تەکنیککارە ئیتاڵییە کە لە وێستگەی بەنداوی دووکان کاریان دەکرد، ئازاد کران و گەڕانەوە وڵاتەکەیان. مام جەلال خۆی وتبووی ئەوان بارمتە نەبوون، بەڵکو “میوان” بوون بۆ ئەوەی دۆزی کورد بە جیهان ڕابگەیەنن.
دوکتور قاسملوو هەمان ڕۆڵی ناوبژیوانیی بۆ دوو ئەندازیاری فەرەنسی لە ساڵی ١٩٨١ و دوو کەنەدی و سێ فەرەنسی لە ١٩٨٤ گێڕابوو. سەرەڕای هەموو ئەو هەوڵانەی بۆ ڕۆژئاواییەکان، هەرگیز بەهۆی ئەوەی ڕۆژئاوا کوردستانی بە تەنیا بەجێ هێشتبوو، تووشی بێهیوایی نەبوو. هەمیشە بە زمانی گاڵتە و ڕەخنە بە دۆستەکانی و هاوسەرەکەی “هێلین کرۆلیچ”ـی دەوت: “چی بکەین، بەرژەوەندیی ئەورووپاییەکان لە کوردستان گەورەترە
.”
سێ ڕۆژ بەر لە مەرگی ڤییەننا…

دوکتور قاسملوو لە نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٨٩، لەو پڕۆسەیەی کە بە “موزاکەرە” ناوی لێ دەبرا و ڕژێمی ئێران تەنیا بۆ “تیرۆرکردنی” بەکاری دەهێنا، ئەمجارەیان ڕاستەوخۆ لەگەڵ “ئەیپریل گلاسپی” باڵیۆزی ئەمریکا لە بەغدا پەیوەندیی دروست کرد. ئامانجەکەی ئەوە بوو ناوی لە لیستی “مارکسیستە مەترسیدارەکانی ئەمریکا” دەربهێنرێت و ڕێگەی بۆ چوون بۆ واشینگتۆن بۆ بکرێتەوە. کاتێک لە حوزەیرانی ١٩٨٩ چوو بۆ ئەورووپا، ڤیزای ئەمریکای لە پاسپۆرتەکەیدا بوو.
بەڵام دەبوو سەرەتا بەشداریی کۆنگرەی سۆسیالیست ئینتەرناسیۆنال لە ستۆکهۆڵم بکات. ڕۆژی ١٣ی تەممووزی ١٩٨٩، لە باڵەخانەی ژمارە ٥ی شەقامی لینکی بانگاس لە ڤییەننا، لە کاتی دانیشتن لەگەڵ شاندێکی ئێرانی، لەلایەن تیرۆریستەکانەوە کرایە ئامانج و لەگەڵ عەبدوڵڵا قادری‌ئازەر و فازڵ ڕەسوڵ شەهید کران.
سەرەڕای هۆشداریی ئەمریکییەکان بە دەسەڵاتدارانی نەمسا سەبارەت بە ئەگەری هێرشکردنە سەر قاسملوو، دوکتور قاسملوو بەبێ ترس چوو بۆ کۆبوونەوەکە. لەو ساتەی لەسەر “مێزی وتووێژ” بووە ئامانجی گوللـەکان، ڤیزای ئەمریکا هێشتا لە پاسپۆرتەکەیدا بوو.
دوکتور سادق شەرەفکەندی کە دوای قاسملوو بوو بە سکرتێری گشتیی حیزب، ئەویش هەمان خەونی هەبوو. لە هاوینی ١٩٩٢، پێش ئەوەی لە ١٧ی ئەیلوولی هەمان ساڵ لە بەرلین لە ڕووداوی تیرۆریستیی “میکۆنۆس” شەهید بکرێت، ئەویش هەوڵەکانی بۆ چوون بۆ ئەمریکا دەست پێ کردبوو.
دوو ساڵ لەمەوبەر، کاتێک بۆ کتێبی «تەڵەی میکۆنۆس» سەردانی ماڵی فەتاح عەبدولیم کرد، کەژاڵ خانمی هاوسەری بەڕێزی -کە هاوکات پێشمەرگە و هاوسەنگەری خەباتیشی بووە- کاتێک ئەو بەڵگە و دەفتەرانەی خستە بەردەستم کە ساڵانێکی زۆر بوو بە وریاییەوە لە جانتایەکی ڕەشدا پاراستبوونی، زۆر بەجۆش هاتم؛ نەمدەزانی لە کامیانەوە دەست پێ بکەم.
چەندین ڕۆژ لەسەر زانیارییەکانی نێو دەفتەری یادداشتەکانی عەبدولی کارم کرد؛ زیاتر لە هەموو شتێکیش، تێبینیی «٧ی تەممووز، چاوپێکەوتن لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا» سەرنجی ڕاکێشابووم و هەوڵم دەدا نهێنیی ئەو زانیارییە ئاشکرا بکەم. ئەو زانیارییانەی دەستم کەوت سنووردار بوون، بەڵام ئەمە دڵنیا بوو: دوکتور شەرەفکەندی لەگەڵ نوێنەری حیزب لە ئەورووپا فەتاح عەبدولی، بۆ ئەوەی بچنە واشینگتۆن، پەیوەندییان بە باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە پاریس کردبوو، تەنانەت «چرای سەوز»یشیان بۆ هەڵکرابوو. بەڵام ئەو پاسپۆرتەی بۆ گەشتکردن بە ئەورووپادا بەکاری دەهێنا، بە ناوێکی دیکەوە دەرکرابوو و پێش هەموو شتێک پێویستی بە بەڵگەنامەیەکی گەشتکردن بوو بە ناوی ڕاستەقینەی خۆی.
دوای دەیان ساڵ، کاتێک بەڵگەنامەکانی ناو جانتای فەتاح عەبدولی (هاوڕێی شەرەفکەندی)م بینی، تێگەیشتم کە دوکتور شەرەفکەندی و هاوڕێکانی لەگەڵ باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە پاریس گەیشتبوونە ڕێککەوتن و تەنانەت “چرای سەوز”یشیان بۆ هەڵکرابوو.
وەک چۆن دوکتور قاسملوو نەگەڕایەوە و نەگەیشتە واشینگتۆن، دوکتور شەرەفکەندییش نەگەڕایەوە بەرلین و نەیتوانی بەرەو واشینگتۆن بەڕێ بکەوێت.

تێبینی: بۆ وەرگێڕانی ئەم بابەتە لە زمانی تورکییەوە بۆ کوردی، سوود لە خزمەتگوزاریی “ڕەنگاڵە” وەرگیراوە.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٣٠ی  بانەمەڕی  ٢٧٢٦ی کوردی

ئارمەد، پەروەر(٢٠٢٦): پەیوەندییەکانی ڕۆژهەڵات لەگەڵ ئەمریکا؛ دوو ڕابەر لە ڕێگەی واشینگتنەوە. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.