بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ١٢ی خەزەڵوەری ٢٧٢٥ی کوردی

شێخی، پەرویز(٢٠٢٥):پارێزەرانی ڕووناکی؛ هیوا، سەربەخۆیی و دەروونی بەکۆمەڵی نەتەوەی کورد. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.

کۆمەڵگای ئێمە، لە خاڵە وەرچەرخانە مێژووییەکانیدا، لە نێوان خواستە بەرزەکان و واقیعە تاڵەکاندا بەردەوام ململانێی کردووە؛ خەباتگەلێک کە نەک هەر گەمەی سیاسی، بەڵکو پێکهاتە دەروونی و کولتوورییەکانی ئێمەی گرتۆتەوە. هەر لەبەر ئەم هۆکارگەلە، هەر ڕەخنەیەک کە نابەرپرسیارانە، ناژیرانە یاخود ڕووخێنەر بێت، لەجیات گەشەکردن و نالێڵی، برینێکی قووڵتر دەخاتە سەر دەروونی بەکۆمەڵ، کە چاککردنەوەیان پێویستی بە کات و متمانەی نوێ‌تر/زێدەتر هەیە.

  • شێوازی بڵاوبوونەوە: ئانلاین

  •  یاسای کۆپی: CC-BY-NC 4.0

  • بلاگ: ژیانەوە

  • سەرچاوەی وتار: ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک

  • نووسەر: پەرویز شێخی

  • ڕێکەوت: ١٢ی خەزەڵوەری ٢٧٢٥

  • ئەنستیتۆی: ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک

  • Copyright: © 2025 by TISHK Center for Kurdistan Studies is licensed under CC BY-NC 4.0 

پارێزەرانی ڕووناکی

هیوا، سەربەخۆیی و دەروونی بەکۆمەڵی نەتەوەی کورد

لە پێچەڵاوپێچترین قۆناغەکانی مێژووی هەر نەتەوەیەک و دەروونی بەکۆمەڵی واندا، “هیوا” گەلێ گرینگترە لە خواست یان ئامانجێکی سیاسی. هیوا، هێزێکە کە ناسنامەی بەکۆمەڵی هەر نەتەوەیەک لە لەبیرچوون و دابەزین دەپارێزێت. سەربەخۆیی، لەدەرەوەی سنوورە سیاسییەکان، دانپێدانانێکی قووڵە بە”خۆ” و دووبارە چێ‌کردنەوەی ناسنامەیەکە کە لە سێبەری زەبروزۆری مێژوو و سیاسەتدا لەبیرکراوە.

کۆمەڵگای ئێمە، لە خاڵە وەرچەرخانە مێژووییەکانیدا، لە نێوان خواستە بەرزەکان و واقیعە تاڵەکاندا بەردەوام ململانێی کردووە؛ خەباتگەلێک کە نەک هەر گەمەی سیاسی، بەڵکو پێکهاتە دەروونی و کولتوورییەکانی ئێمەی گرتۆتەوە. هەر لەبەر ئەم هۆکارگەلە، هەر ڕەخنەیەک کە نابەرپرسیارانە، ناژیرانە یاخود ڕووخێنەر بێت، لەجیات گەشەکردن و نالێڵی، برینێکی قووڵتر دەخاتە سەر دەروونی بەکۆمەڵ، کە چاککردنەوەیان پێویستی بە کات و متمانەی نوێ‌تر/زێدەتر هەیە. ڕەخنە، دەبێت لەگەڵ لۆژیک و ڕێزدا هەبوونی هەبێت؛ ڕەخنەیەک کە تەقینەوەی ڕاستگۆیی و خۆنەویستی و هاندەرێک بێت بۆ بنیاتنانەوە و لێکتێگەیشتنی یەکتر. کەوابوو، چالاکانی ڕاستەقینەی سیاسی کورد لە نێوخۆ و دەرەوەی سنوورەکانی وڵاتێک بە نێوی کوردستان، نابێ چیتر ڕێگە بدەن بەڵا و تۆمەتە سیاسییەکان، بە بیانووگەلی جۆراوجۆر؛ لەوانەش هێرشکردنە سەر سیاسەتڤانان و حیزبە کوردییەکان، لە ژێر لێفە و ڕەخنەی ڕووخێنەردا، چ لە دونیای مەجازی بێت یان لە فۆڕمە پۆپۆلیزمەکەیدا، ڕەگی هیوا و هاوپشتی ببڕێت.

ئەم جۆرە لە ناهومێدی و دابەشبوونە نەک هەر بزووتنەوە سیاسییەکان خاو دەکاتەوە، بەڵکو تۆوی داکشانی دەروونی دەچێنێت کە کۆمەڵگا دەخزێنێتە ناو قەیرانی ناسنامە و شکستی مێژووییەوە. خەبات بۆ سەربەخۆیی تەنیا بەدەستهێنانی مافی سیاسی نییە؛ هەروەها پەیوەستە بە ڕزگارکردنی دەروونیی بەکۆمەڵ و پاراستنی جوامێری “بوون”ی مرۆڤ و کردنەوەی ئاسۆی نوێ بۆ دواڕۆژێکی ئازاد و مرۆڤدۆستانە. ئەرکی ئێمە لە سیاسەت تێدەپەڕێت؛ ئێمە پارێزەری ڕووناکی و هیواین لە دڵی تاریکی گومان و ئازار و بێ‌هیواییدا؛ ئەرکێکی ڕەوەشت‌بەرز و دەروونییە کە ڕاست‌بێژی و بەزەیی و ئاگاداری لە یەکتر، پێش‌مەرجی پێشوەختەن.

ئێمە ڕێگە نادەین تەمومژی لێڵی و بێ‌هیوایی بە جلێکی ڕەنگامەییەوە، بچێتە ناو دەروونی بەکۆمەڵەوە و ئەو ڕووناکییە بکوژێنێتەوە کە ساڵانێکە پارێزراوە. سەربەخۆیی پردێکە بەسەر مێژوویەکی برینداردا بەرەو ئامانجە ڕزگارکەرەکان؛ پردێک لە نێوان خوددی زیانلێکەفتگ و ڕزگارکراو دا. تەنیا بە پاراستنی ئەم پردە دەتوانین بەرەو ئاسۆی گەشاوەتر هەنگاو بنێین. ئەم ڕێبازە تەنیا ڕێبازێکی سیاسی نییە، بەڵکو گەشتێکە لە قوڵایی بووندا، لە چوارچێوەی ڕووناکبیری و دەرووندا؛ سەفەرێک کە بەرپرسیارێتییەکی گەورە و هەمیشەیی لە بەرامبەر هەموو تاکێک و هەموو گروپێکدا هەڵدەگرێت. هیوای ئێمە هێزێکی زیندوو و دینامیکییە کە دەبێت بە وشیاری، ژیری و هاوسۆزی لە دڵی کۆمەڵگادا بپارێزرێت و گەشە بکات؛ چونکە بەبێ ئەم ڕووناکییە، سەربەخۆیی دەبێتە خەونێکی خاو و بێ ئەنجام.

ئەم وتارە هاوبەش بکە!

بابەتەکانی تری بلاگی ژیانەوە

  • ڕێککەوتننامەی ئەتۆمیی ئێران: پەیماننامەیەکی بێ هاوپەیمان

ڕێککەوتننامەی ئەتۆمیی ئێران: پەیماننامەیەکی بێ هاوپەیمان

ڕێککەوتننامەی ئەتۆمیی ئێران: پەیماننامەیەکی بێ هاوپەیمان هێلێنا باوەرنفایند ڕێککەوتننامەی ئەتۆمیی ئێران: پەیماننامەیەکی بێ هاوپەیمان کاتێک سەیری ڕابردوو دەکەین، ڕێککەوتننامەی ئەتۆمیی ساڵی ٢٠١٥ کەمتر وەک دیپلۆماسییەکی شکستهێناو دەردەکەوێت، بەڵکوو زیاتر وەک خۆخەڵەتاندنێکی [...]

  • ترەمپ، ئێران و تاقیکردنەوەی ڕاستی

ترەمپ، ئێران و تاقیکردنەوەی ڕاستی

ترەمپ، ئێران و تاقیکردنەوەی ڕاستی هێلێنا باوەرنفایند ترەمپ، ئێران و تاقیکردنەوەی ڕاستی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکێک نییە کە بە زمانێکی نەرم و دیپلۆماسییانە بدوێت. شێوازی سیاسیی ئەو زۆر جار پەرشوبڵاو، هەندێک جار [...]

  • پرسی دێموکراسی لە پلانی خوێندندا-دەرسەکانی مێژوو و کۆمەڵناسی وەک نموونە

پرسی دێموکراسی لە پلانی خوێندندا-دەرسەکانی مێژوو و کۆمەڵناسی وەک نموونە

پرسی دێموکراسی لە پلانی خوێندندا-دەرسەکانی مێژوو و کۆمەڵناسی وەک نموونە شاهۆ حەسەنپوور پرسی دێموکراسی لە پلانی خوێندندا-دەرسەکانی مێژوو و کۆمەڵناسی وەک نموونە لە پلانی فێربوون و خوێندنی[1] وەڵاتی سوئێد دا بابەتی [...]

  • ناسیۆنالیزمی دیجیتاڵی

ناسیۆنالیزمی دیجیتاڵی

ناسیۆنالیزمی دیجیتاڵی دانا حەمید ناسیۆنالیزمی دیجیتاڵی لە هەر ساتەوەختێکی مێژوویی ڕادیکاڵدا، کاتێک ململانێکان لە ئاستی سیاسیی ڕووکەشەوە دادەبەزنە سەر ئاستی وجودیی بوون، جوگرافیا دەگۆڕێت بۆ شانۆی ڕووبەڕووبوونەوەی دوو ئیرادەی ئەزەلی: «ئیرادەی [...]

  • ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئالەنگارییەکانی پاش ڕووخانی ڕێژیم

ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئالەنگارییەکانی پاش ڕووخانی ڕێژیم

ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئالەنگارییەکانی پاش ڕووخانی ڕێژیم تەها ڕەحیمی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئالەنگارییەکانی پاش ڕووخانی ڕێژیم نزیکەی زۆربەی هەرە زۆری ئەم ڕووداوە سیاسییانەی لە سەرانسەری جیهاندا ڕوو دەدەن یان بەرەو ڕوودانن، [...]

  • سنوورەکانی "ڕۆژهەڵاتی کوردستان"

سنوورەکانی “ڕۆژهەڵاتی کوردستان”

سنوورەکانی "ڕۆژهەڵاتی کوردستان" سولەیمان چوکەڵی سنوورەکانی "ڕۆژهەڵاتی کوردستان" بە کوێ دەبێ بگوترێ "ڕۆژهەڵاتی کوردستان" و سنوورەکانیشی تا کوێ دەبێ درێژ ببنەوە؟ هەستیاریی هەلومەرجەکە هانی دام تا بابەتی جوگرافیا و سنوورەکانی ڕۆژهەڵاتی [...]