بۆ تێگەیشتن لە دۆخی ئێستای تاکی کورد، پێویستە وەرچەرخانێکی گەورە لە سایکۆلۆژیا و شوناسی ئەم تاکەدا، لە نێوان ململانێ مێژووییەکان و هاوکێشە ئاڵۆزەکانی سەردەمی نوێدا بێتە کایەوە. لە سەدەی بیستەمدا، بنەمای پرسی کورد ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆی ئەو هێزە داگیرکەرانە بوو کە بوونیان ئینکار دەکرد. لەو قۆناغەدا، تاک گیرۆدەی قەیرانی مانا دەبوو، بەڵام «بەرگری» و «قوربانیدان بۆ نەتەوە»، ببووە ئەو مانا چەسپاوەی کە ماندار بوو و ژیانی خۆی پێ پێناسە دەکرد.
بەڵام ئەمڕۆ، تاکی کورد لە کاتێکدا هێشتا بارگرانیی ستەمە مێژووییەکەی لەسەر شانە، فڕێدراوەتە ناو سەردەمی تۆڕەکان و کرانەوەی جیهانییەوە. ئەم دۆخە تاک دەخاتە گێژاوێکی دژوازەوە؛ ئەو چیدی ناتوانێت تەنیا لە شێوازە مێژووییەکانی خەباتدا مانا وەربگرێت، بەڵکوو کەوتووەتە ناو قەیرانێکی قووڵ کە «قەیرانی گێڕانەوە»یە. لەبری گێڕانەوەیەکی نەتەوەییی یەکگرتوو، تاک گیرۆدەی چەندین گێڕانەوەی ناوخۆییی دژبەیەک بووە: گێڕانەوەی بەسەرچووی حیزبی، ئیسلامی سیاسی، لیبراڵیزمی بەکاربەر، نائومێدیی تاراوگە و ڕواڵەتبەندیی سۆشیاڵمێدیا. تاکی کورد لەم زریانی گێڕانەوە نەرمانەدا ون بووە و دەپرسێت: «چۆن دەتوانم لەم پەڕتبوونەوە بەرەو بونیادنانەوەی “خۆ”م هەنگاو بنێم؟»

یەکەم: تەنیاییی ستراتیژی وەک پەناگە پاش شکستهێنانی مەزنەگێڕانەوەکان و بێهیوایی لە سیستمەکان، چەمکی «تەنیاییی ستراتیژی» دەبێتە تاقە پەناگەی ئارام. ئەمەش دەقاودەق لەگەڵ تیۆریی «کشانەوە و گەڕانەوە» (Withdrawal and Return)-ی ئاڕنۆڵد تۆینبی یەک دەگرێتەوە، کە پێی وایە ڕزگاربوونی کۆمەڵگە لە چەقبەستوویی، بەستراوەتەوە بە کشانەوەی کاتیی تاکی داهێنەر لە ژاوەژاوی گشتی، بە مەبەستی دۆزینەوەی چارەسەر و پاشان گەڕانەوە بۆ دەقی گۆڕانکاری.
ئەم کشانەوەیە هەڵهاتن نییە لە بەرپرسیارێتی، بەڵکوو پرۆسەیەکی ئاگایانەیە بۆ ئەوەی تاک ببێتە «تەنیایەکی بەرهەمهێن». لەجیاتی چاوەڕوانی بۆ دروشمە گەورەکان، تاک لە ڕێگەی دڵسۆزی بۆ مایکرۆچیرۆکەکان و بەجێگەیاندنی ئەرکە پیشەییەکانیەوە، لە زەلکاوی دروشمی بێناوەڕۆک ڕزگار دەبێت و لە دەوری خۆی بازنەیەکی بچووکی مانا دروست دەکات، تا وەک دوورگەیەکی دڵنیایی خۆی بەهێز بکات.

دووەم: ئاستەنگەکانی گەڕانەوە و بونیادنانی ئیکۆسیستەمی متمانە کاتێک تاکی وشیار لە تەنیاییی ستراتیژییەکەی دێتە دەرەوە بۆ ئەوەی ببێتە تاکێکی خۆبەڕێوەبەری کۆمەڵایەتی، ڕووبەڕووی لێشاوی ژاوەژاوی دیجیتاڵی، نائومێدیی سیستەماتیک و پۆپۆلیزم دەبێتەوە کە وەهم دەفرۆشێت بۆ ئەوەی خەڵک لە بەرپرسیارێتی هەڵبێن. هەروەها ڕووبەڕووی دوو ئاستەنگی دەروونیی دیکەش دەبێتەوە:

ناسازگاریی دەروونی: سەرکەوتنی تاکی کارامە، شکستەکانی کەسانی تەمبەڵ دەخاتە ڕوو، بۆیە هەوڵی تێکشکاندنی دەدەن.

سیندرۆمی گوڵەبەڕۆژە بەرزەکە: حەزی کۆمەڵگە بۆ بڕینی سەری هەر کەسێک کە لە ئاستێکی دیاریکراودا بەرزتر ببێتەوە.
بۆ تێپەڕاندنی ئەمە، پێویستە تاک بە سێ قۆناغ، «تۆڕی متمانە» بونیاد بنێت: داهێنان لە ئاستی بچووکدا، ڕاکێشانی کەسانی هاوشێوە بۆ پێکهێنانی تۆڕێکی نافەرمی، و دواجار دروستکردنی کاریگەریی بازنەیی بۆ پێکەوەگرێدانی ئەم دوورگانە. دژەژەهری ئیفلیجیی کۆمەڵگە، «سەرکردایەتیی بێدەنگ»ە کە لە ڕێگەی مایکرۆچیرۆکەکانەوە، شۆکێکی دەروونی بەسەر ژینگە بێمتمانەکەیدا دەهێنێت.

سێیەم: سەرکردایەتیی کۆمەڵایەتی و دەوڵەتسازیی تۆڕی (سیستەمی جێگرەوە) لەو کۆمەڵگایانەی دامەزراوە فەرمییەکانیان پەککەوتوون، «سەرکردایەتیی کۆمەڵایەتی» بە شێوەیەکی خۆڕسک دەبێتە سیستەمی جێگرەوە. ئەم سەرکردایەتییە پرۆسەیەکی نافەرمییە کە بەبێ پشتبەستن بە دەسەڵاتی یاسایی و لە ڕێگەی هاوسۆزییەوە کۆمەڵگە ڕێک دەخات. کاتێک ئەم تۆڕە متمانەپێکراوانە یەک دەگرن، قۆناغی «دەوڵەتسازیی تۆڕی» دروست دەبێت، کە کاریگەرییەکانی لە چەندین ئاستدا دەردەکەون:

دروستکردنی تۆڕی ئاسۆیی و بەهاناوەچوون: پشت بەستن بە سندووقە ناوخۆییەکان و تۆڕی متمانە لەبری پێکهاتە ستوونییەکان، کە توانای بەرگریی ئابووری بەرز دەکەنەوە و خێراتر بەدەم قەیرانەکانەوە دەچن.

پاراستنی ناسنامە و پەروەردە: کاتێک سیستەمی فەرمی، مێژووی نەتەوەیەک پشتگوێ دەخات، تۆڕ دەبێتە قوتابخانەیەکی بێسنوور بۆ گواستنەوەی هێما کولتوورییەکان بۆ نەوەی نوێ.

بەرگریی دابەشکراو (حکوومەتی سێبەر): بەپێچەوانەی حیزبە ئاشکراکان کە بە ئاسانی سەرکوت دەکرێن، تۆڕە مەدەنییە نامەرکەزییەکان «خاڵی شکستی ناوەندی»یان نییە.

بووژانەوەی سەرمایەی کۆمەڵایەتی: کۆمەڵگە لە بەکاربەرێکی بێدەنگەوە دەگۆڕدرێت بۆ هێزێکی چالاک کە لەسەر بنەمای شەفافییەت و دوور لە جەمسەرگیریی سیاسی خۆی بەڕێوە دەبات.

 مانیفێستی تاکی کاریگەر: بەرەو سیستەمێکی ئاسۆیی کێشە گەورەکە لێرەدایە: ئەم تەنیایییەی ستراتیژی ناتوانێت بۆ هەمیشە بەردەوام بێت. ئەگەر تۆڕی ئەم تاکە تەنیایانە لە داهاتوودا نەبنە سیستمێکی ئاسۆیی و مرۆیی، ئەوا سیستەمی گەندەڵ یان داگیرکەر دواجار دێتە ناو تەنیاییی ستراتیژییەکەشیانەوە و ئەو مانا بچووکانەشیان لێ زەوت دەکات.
نەخشەڕێگای ئەم کاروانە پشتی بەستووە بە کردار لە بچووکترین ئاستدا و پێداگری لەسەر بەهاکان. مانیفێستی ڕۆژانەی تاکی کاریگەر لەم دێڕەدا چڕ دەبێتەوە: «من چاوەڕێی گۆڕانی کۆمەڵگە ناکەم تا کارەکەم بە باشی بکەم؛ بەڵکوو کارەکەم بە باشی دەکەم، تا کۆمەڵگە ناچار بێت گۆڕانی بەسەردا بێت.»
تەنیا بەم جۆرە، گێڕانەوەی نوێی کورد دەبێتە داستانێکی پراکتیکی و دەبێتە سەلمێنەری ئەو ڕاستییە کە مانا، بەرهەمی کردارە نەک قسە.

بیروڕا

بە شێوەی ئانلاین لە لایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان-تیشک لە بلاگی ژیانەوە بڵاو کراوەتەوە: ٢٤ی جۆزەردانی  ٢٧٢٦ی کوردی

فاتحی، کەیوان(٢٠٢٦): تاکی کورد لە قەیرانی گێڕانەوەدا: لە تەنیاییی ستراتیژییەوە بۆ دەوڵەتسازیی تۆڕی. بلاگی ژیانەوە؛ ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردستان – تیشک.